خداوند، با فطرت توحيدى که در انسان قرار داده و با هدايت انبيا و عقل، حجّت را بر مردم تمام کرده و راه خير و شرّ و پايان نيک يا بد هر کدام را هم بيان نموده است.
براى خطاکاران هم راه توبه و جبران را باز گذاشته است. معجزه‌هاى روشن انبيا وشيوه‌ى نيکوى دعوت و استدلال‌هاى محکم آنان وسازگارى دين با فطرت وعقل، حجّت را برمردم تمام کرده است.
و با اين همه، مشرکان جز گمان بى اساس، دليلى بر شرک خود ندارند و اگر راه غير خدا را بپويند، از خطاها، ضعف‌ها، محدوديّت‌هاى علمى و فکرى و هوسها پيروى کرده‌اند.
در روايات آمده که خداوند در قيامت به انسان مى‌فرمايد: راه حقّ را مى‌دانستى يا نمى‌دانستى؟ اگر بگويد: مى‌دانستم، مى‌پرسد: چرا عمل نکردى؟ و اگر بگويد: نمى‌دانستم، مى‌پرسد: چرا در پى ياد گرفتن نبودى، اين است حجّت بالغه‌ى خدا بر مردم. «1»
«1». تفسير نورالثقلين.
جلد 2 - صفحه 579