نکته‌های تفسیر نور

از کلمه‌ى‌ «جاءَ» استفاده مى‌شود که پاداش و کيفر مورد بحث در اين آيه، مربوط به دادگاه قيامت است. وگرنه چه بسا خلافى که با توبه محو يا به نيکى تبديل شود. «يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ» «1»، يا مورد عفو قرار مى‌گيرد. «يَعْفُوا عَنْ کَثِيرٍ» «2»، و چه بسا نيکى‌ها که‌ «1». فرقان، 70. «2». مائده، 15. جلد 2 - صفحه 593 با ريا و عُجب و گناهان ديگر محو و حبط شود. پس عملى ملاک است که به صحنه‌ى قيامت آورده شود. جاءَ بِالْحَسَنَةِ ... جاءَ بِالسَّيِّئَةِ گرچه آيه‌ى مربوط به عمل‌نيک و بد است، ولى طبق روايت، آنکه نيّت خير کند پاداش دارد ولى نيّت‌سوء تا به مرحله عمل نرسد، کيفر ندارد واين فضل‌الهى است. در روايات آمده است: هر که در ماه، سه روز روزه بگيرد، گويا همه‌ى ماه را روزه گرفته است، زيرا هر روزش ده روز حساب مى‌شود. «عَشْرُ أَمْثالِها» پاداش ده برابر، حداقلّ است. بعضى اعمال، در بعضى شرايط و براى بعضى افراد، پاداش تا هفتصد برابر بلکه پاداش بى‌حساب هم دارد. از ده پاداش الهى، فقط يک قسمت «مزد» است و نُه قسمت ديگر «فضل». «فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ» «1» سؤال: اگر کيفر گنهکار، به اندازه‌ى گناه اوست، پس چرا يک روز روزه خوردن، شصت روز روزه کفّاره دارد؟ پاسخ: مقصود از «مثل» در آيه، از نظر عدد نيست، بلکه کيفيّت و چگونگى است. اهميّت يک روز، روزه ماه رمضان، برابر با 60 روز در غير ماه رمضان است. مثل شب قدر که در اهميّت، بيش از هزار ماه است. اين بيان اهميّت است، نه برترى عددى.