نکته‌های تفسیر نور

دليل سجده‌ى فرشتگان بر آدم، فرمان خداوند و لياقت ذاتى انسان بود نه جنسيّت و ساختمان وجودى او. شيطان در مقام توجيه نافرمانى خود، با مغلطه و قياسى نابجا ادّعا کرد: من از آدم برترم، زيرا من از آتشم و آدم از خاک، گرچه هرکدام منشأ اثرى خاص مى‌باشند؛ امّا در حقيقت او با اين ادّعاى غلط، به جاى اطاعت از فرمان خداوند حکيم وتوجّه به جايگاه آدمى نزد خداوند، «1». احتجاج طبرسى، ج 1، ص 204. جلد 3 - صفحه 27 «إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً» «1» و ناديده گرفتن روح الهى در انسان، «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي» «2» در مقابل فرمان خداوند گردنکشى کرد. چنانکه بسيارى از ما نيز در بسيارى موارد، احکام و دستورات دينى را بدون توجّه به حکمت و فلسفه‌ى آن، به ظاهر با عقل خود مى‌سنجيم و چون دليل آشکارى براى آن نمى‌يابيم، آن را نمى‌پذيريم و بدان بى‌اعتنا مى‌شويم، يا در برخى موارد از مقايسه‌ى موضوعاتِ متشابه با يکديگر، حکم يکسانى براى همه‌ى آنها صادر مى‌کنيم. لذا قياس در استنباط احکام جايز نيست و امام صادق عليه السلام همواره از قياس‌هاى ابوحنيفه به شدّت انتقاد مى‌کرد. «3»