اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ إِنَّک‌َ مِن‌َ المُنظَرِين‌َ «15»
خداوند فرمود محققا تو را از مهلت‌دهندگان قرار داديم.
در اينجا بنحو اطلاق فرموده و لکن در سوره ص آيه 81 تقييد فرمود به إِلي يَوم‌ِ الوَقت‌ِ المَعلُوم‌ِ و مراد از وقت معلوم مفسرين گفتند مراد نفخه اولي است که تمام ميميرند و ابليس تقاضاي عدم موت کرده تا قيامت که ديگر موتي نيست لکن در اخبار شيعه دارد که در زمان رجعت امير المؤمنين عليه السّلام است که با شياطين جنگ ميکند و شيطان کشته ميشود و شياطين بکلي از بين ميروند.
جلد 7 - صفحه 285
اشکال و دفع
اما الاشکال- چرا خداوند او را مهلت داد که اينکه همه بندگان خدا را اغواء کند و بجهنم سوق دهد.
اما الدفع- خداوند احدي را مجبور بايمان و عمل صالح يا کفر و عمل فاسد نميکند بلکه هر که هر چه ميکند بالاختيار است و لذا اسباب اطاعت و معصيت هر دو را فراهم فرموده که حجة تمام باشد لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ انفال آيه 44، و شيطان هم يکي از اسباب است که وسوسه ميکند در مقابل ملک که الهام ميکند مثل نفس و عقل و دعات باطله و داعيان حق، خود انسان هر طرفي را بخواهد اختيار ميکند چنانچه خود شيطان ميگويد فرداي قيامت إِن‌َّ اللّه‌َ وَعَدَکُم وَعدَ الحَق‌ِّ وَ وَعَدتُکُم فَأَخلَفتُکُم وَ ما کان‌َ لِي عَلَيکُم مِن سُلطان‌ٍ إِلّا أَن دَعَوتُکُم فَاستَجَبتُم لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنفُسَکُم ما أَنَا بِمُصرِخِکُم وَ ما أَنتُم بِمُصرِخِي‌َّ الاية ابراهيم آيه 26 و 27، و بالجمله حق و باطل، آخرت و دنيا هميشه مقابل يکديگر است.
صالح و طالح متاع خويش نمايند || تا چه قبول افتد و چه در نظر آيد