تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
سوره الأعراف «7»: آيات 16 تا 17
قالَ فَبِما أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَکَ الْمُسْتَقِيمَ «16» ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِينَ «17»
جلد 2 صفحه 413
ترجمه
گفت پس براى آنکه گمراه کردى مرا هر آينه مىنشينم البته براى ايشان براه تو که راست است پس هر آينه مىآيم ايشانرا از ميان دستهاشان و از پشت سرشان و از جانبهاى راستشان و از جانبهاى چپشان و نخواهى يافت بيشتر آنها را شکر کنندگان.
تفسير
شيطان معتقد شد که خداوند او را گمراه نموده است چون امر نموده است او را بچيزيکه موجب گمراهى او شده است غافل از آنکه خداوند او را ارشاد بخير فرمود و تکبر که صفت او بود موجب گمراهى او شد در هر حال خواست تلافى کند نسبت بهمان موضوعيکه موجب گمراهى او شده بود باعتقاد خودش لذا عرض کرد براى آنکه گمراه کردى مرا مىنشينم براى گمراه نمودن فرزندان آدم براه حقّ تو تا منحرف نمايم آنانرا از آنراه براه باطل تا گمراه شوند ايشان چنانچه گمراه شدم من بسبب آنها پس از جوانب اربعه بر آنها وارد ميشوم تا بوسوسه بر آنها غالب شوم و نميگذارم در هيچ زمانى بيشتر آنها را مطيع و فرمانبردار خود به بينى در کافى از امام باقر (ع) نقل نموده که به زراره که يکى از بزرگان اصحاب آنحضرت است فرمود که شيطان سر راه تو و رفقاى تو نشسته و اما ديگران پس از آنها فارغ شده است و در مجمع از آن حضرت نقل نموده که آن ملعون از پيش رو مىآيد و امر آخرت را در انظار سهل و آسان ميکند و از پشت سر مىآيد و امر مىنمايد بجمع اموال و بخل از حقوق الهى تا بماند براى ورثه و از دست راست فاسد مىکند دين مردم را بتزيين ضلالت و ايجاد شبهه و از دست چپ جلوه ميدهد لذّات دنياى دنى را در انظار آنها و غلبه ميدهد حبّ شهوات را بر قلوب ايشان و قمى ره نيز قريب باين مضمون را به بيان مشروح ترى ذکر فرموده است ..