تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قالَ اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً لَمَنْ تَبِعَکَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْکُمْ أَجْمَعِينَ «18»
ترجمه
گفت بيرون رو از آن نکوهيده رانده شده همانا هر کس متابعت نمايد تو را از آنها هر آينه پر سازم دوزخ را از شما تمامى.
تفسير
بجا آورنده قبيح مذموم و مورد ملامت عقلا است و دور از رحمت الهى و قرب ربوبى مطرود و مدحور است و لام در لمن تبعک توطئه قسم و لأملأنّ جواب آنست که بجاى جواب شرط نيز قرار گرفته است و جهنم مملوّ از شيطان و اتباع او است و در
جلد 2 صفحه 414
کلام تغليب جانب خطاب شده است و قمى ره از حضرت صادق (ع) نقل نموده که پس از خطاب الهى بشيطان که فرمود اخرج منها فانّک رجيم و انّ عليک لعنتى الى يوم الدّين آنملعون عرض کرد الهى چگونه تو عادلى هستى که جور نمينمائى آيا ثواب اعمال من چه شد خداوند فرمود بخواه از من از امور دنيا آنچه بخواهى ثواب اعمال تو را عطا خواهم کرد شيطان اول خواهشى که نمود بقاء تا روز قيامت بود و خداوند اجابت فرمود بعد سؤال نمود که خداوند او را مسلّط نمايد بر اولاد آدم اجابت کرد بعد سؤال کرد که خداوند او را جارى نمايد در عروق بنى آدم مانند خون و اجابت شد آنگاه خواست که در مقابل هر فرزندى که بآدم کرامت ميفرمايد دو فرزند باو عطا کند و او بنى آدم را به بيند و آنها او را نه بينند و بتواند مصوّر شود براى آنها بهر صورتى که خواسته باشد و اجابت شد و باز خواهش مزيد ثواب نمود خطاب رسيد سينه آنها را جايگاه تو و اولادت نمودم عرض کرد کفايت کرد مرا و قسم بعزت الهى ياد نمود که تمام آنها را اغوا مى‌کنم مگر بندگان مخلص تو را راوى بآنحضرت عرض مى‌کند فدايت شوم بچه سبب خداوند اينهمه بشيطان عطا فرمود جواب ميفرمايد هر عملى که از او صادر شده بود خداوند اجرش را باو عطا کرد عرض ميکند يکى از آن اعمال را بيان فرمائيد ميفرمايد يکى از آنها دو رکعت نماز بود که چهار هزار سال در آسمان بجا آورده بود حال ملاحظه کنيد يک صفت تکبّر چگونه زحمات او را بباد داد ..