در حديث مى‌خوانيم: آن هنگام که شيطان سوگند خورد از چهار طرف در کمين انسان باشد تا او را منحرف يا متوقّف کند، فرشتگان از روى دلسوزى گفتند: پروردگارا! اين انسان چگونه رها خواهد شد؟ خداوند فرمود: «دو راه از بالاى سر و پايين باز است و هرگاه دست به دعا بر دارد، يا صورت بر خاک نهد، گناهان هفتاد ساله‌اش را مى‌بخشايم». «1»
همين که حضرت آدم از تسلّط شيطان بر انسان آگاه شد، روبه درگاه خدا آورده و ناله زد.
خطاب رسيد: «ناراحت نباش، زيرا من گناه را يکى و ثواب را ده برابر حساب مى‌کنم و راه توبه هم باز است». «2»
امام باقر عليه السلام فرمود: «ورود ابليس از پيشِ رو بدين شکل است که امر آخرت را براى انسان ساده و سبک جلوه مى‌دهد، و از پشت سر به اين است که ثروت‌اندوزى و بخل و توجّه به اولاد و وارث را تلقين مى‌کند و از طرف راست با ايجاد شبهه، دين را متزلزل و تباه مى‌سازد و از طرف چپ، لذّات و شهوات و منکرات را غالب مى‌کند». «3»
شيطان اگر بتواند، مانع ايمان انسان مى‌شود و اگر نتواند، راه‌هاى نفاق و ارتداد را مى‌گشايد و اگر موفّق نشود، با ايجاد شک و ترديد و وسوسه، انسان را به گناه سوق مى‌دهد تا از ايمان
«1». تفسير کبير فخررازى.
«2». تفسير نورالثقلين.
«3». تفسير کنزالدقائق.
جلد 3 - صفحه 32
و عبادتش لذّت نبرد و کار خير برايش سنگين و با کراهت جلوه کند.
در روايات متعدّدى، صراط مستقيم، به اهل‌بيت عليهم السلام و ولايت على عليه السلام تعبير شده است. «1»