نکته‌های تفسیر نور

مراد از «حجاب» در اين آيه، شايد همان ديوارى باشد که در آيه‌ى 13 سوره‌ى حديد مى‌خوانيم که ميان بهشتيان و دوزخيان ديوارى زده مى‌شود که سمت بيرونى آن، عذاب و قسمت درونى‌اش رحمت است. «فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بابٌ باطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَ ظاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذابُ» «1» «اعراف» جمع «عرف»، به معناى مکان بلند است. در قرآن تنها در همين مورد از اعراف و اهل آن سخن به ميان آمده و اين سوره نيز به خاطر همين آيه اعراف نام گرفته است. در روايات وتفاسير، نظرات مختلفى درباره‌ى اهل اعراف به چشم مى‌خورد. برخى آنان را اولياى خدا دانسته‌اند که بر بلنديى ميان بهشت و جهنّم قرار مى‌گيرند و از سيماى مردم، همه‌ى آنها را مى‌شناسند، بهشتيان را سلام و تبريک مى‌گويند و از سرنوشت دوزخيان نگرانند؛ امّا برخى آنان را افراد ضعيفى معرّفى مى‌کنند که گناهان و عباداتى دارند و منتظر لطف خدايند (آنگونه که از آيه‌ى 106 سوره‌ى توبه استفاده مى‌شود). شايد بتوان گفت که صاحب و محور اصلى اعراف، اولياى خدايند و افراد ضعيف، در حاشيه قرار دارند. نيکوکاران به بهشت مى‌روند ومجرمان به دوزخ، افراد متوسّط وضعيف در اعراف گرفتار و منتظر سرنوشت مى‌مانند، ولى اولياى خدا که بر اعراف قرار دارند، به کمک آنان برخاسته و شفاعت مى‌کنند. اين بيان از جمع نظريات مفسّران و روايات استفاده مى‌شود. در روايات مى‌خوانيم که اصحاب اعراف شهدايى هستند که نواقصى در پرونده آنان است، «2» يا افرادى هستند که خوبى‌ها و بدى‌هاى آنان يکسان است، اگر خداوند آنان را به دوزخ ببرد به خاطر گناهانشان است و اگر به بهشت ببرد از رحمت اوست. «3»

آیات این صفحه