نکته‌های تفسیر نور

آيه‌ى قبل، رابطه‌ى انسان با خدا را مطرح کرد، اين آيه رابطه‌ى انسان با مردم را. امام باقر عليه السلام فرمود: «خداوند به واسطه‌ى پيامبر و قرآن، زمين را اصلاح کرد و فرمود: بعد از اصلاح فساد نکنيد». «1» آرى، آمدن هريک از انبيا، يک اصلاح بزرگ اجتماعى را بدنبال دارد و انحراف از آيين و دستورات آنان، عامل فساد و تباهى در جامعه است. بين دو فرمان‌ «ادْعُوا» در آيه‌ى قبل و اين آيه، جمله‌ى‌ «لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ» آمده تا اشاره کند که دعاى زبانى بايد همراه با تلاش اصلاح طلبانه‌ى اجتماعى باشد، نه با زبان دعا کردن و در عمل فساد نمودن. اين آيه و آيه‌ى قبل، شرايط کمال دعا و آداب آن و زمينه‌هاى استجابت را مطرح کرده است، که عبارتند از: الف: دعا، همراه با تضرّع. «تَضَرُّعاً» ب: دعا، پنهانى و دور از ريا. «تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً» ج: دعا، بدون تجاوز از مرز حقّ. «إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ» د: دعا، همراه بيم و اميد. «خَوْفاً وَ طَمَعاً» ه: دعا، بدون تبهکارى. «لا تُفْسِدُوا» و: دعا، همراه با نيکوکارى. «الْمُحْسِنِينَ» لقمان حکيم به فرزندش فرمود: «فرزندم! اگر دل مؤمن را بشکافند در آن دو نور خواهند يافت؛ يکى نور ترس الهى و ديگرى نور اميد و رحمت که هر دو با هم يکسانند». «2»