پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله در سفرى بعضى اصحاب را ديدند که با فرياد دعا مىکنند، حضرت فرمودند: «آرام دعا کنيد». «1» حضرت زکريّا نيز خداوند را در پنهانى و با اخلاص ندا مىکرد.
«نادى رَبَّهُ نِداءً خَفِيًّا» «2» زيرا نشانهى ادب است چنانکه خداوند به مؤمنان مىفرمايد:
بلندتر از صداى پيامبربا او سخن نگوييد. «لا تَرْفَعُوا أَصْواتَکُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ کَجَهْرِ بَعْضِکُمْ لِبَعْضٍ» «3» وممکن است صداى بلند در عبادت ونيايش، زمينهساز تظاهر و ريا باشد.
تضرّع و ناله در دعا، نشانهى توجّه انسان به کمبودها و نيازهاى خود و عامل شکستن غرور و خودخواهى است. زيرا آنکه خود را قوى و غنى بداند، در برابر هيچ کس ناله و
«1». تفاسير مجمعالبيان و کبير فخررازى.
«2». مريم، 3.
«3». حجرات، 2.
جلد 3 - صفحه 82
درخواستى ندارد.
امام صادق عليه السلام فرمود: «تضرّع در دعا، دستان را به طرف آسمان بلند کردن و دعا نمودن است»، «1» پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله نيز چنين دعا مىکرد و سلمان فارسى از آن حضرت نقل کرده که فرمود: «خداوند حيا مىکند دستى را که به دعا بلند شود محروم برگرداند». «2»