اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَکَذَّبُوه‌ُ فَأَنجَيناه‌ُ وَ الَّذِين‌َ مَعَه‌ُ فِي الفُلک‌ِ وَ أَغرَقنَا الَّذِين‌َ کَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُم کانُوا قَوماً عَمِين‌َ (64)
پس قوم نوح تکذيب کردند نوح را پس ما نجات داديم او را و کساني که با او در کشتي بودند و غرق نموديم کساني که آيات ما را تکذيب نمودند زيرا آنها قومي بودند که چشم قلب آنها کور بود و حقائق را درک نميکردند.
چند امر لازم است در اينجا تذکر دهيم: امر اول- در السنه بعضي هست که حضرت نوح العياذ نبي‌ّ نقمت بوده و در حق قوم نفرين کرده که در سوره نوح خداوند نقل ميفرمايد وَ قال‌َ نُوح‌ٌ رَب‌ِّ لا تَذَر عَلَي الأَرض‌ِ مِن‌َ الکافِرِين‌َ دَيّاراً نوح آيه 27، بخلاف نبي‌ّ اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که هر چه باو اذيت کردند عرض ميکرد
(اللهم اهد قومي فانهم لا يعلمون)
لکن اينکه اشتباه بزرگي است زيرا حضرت نوح عليه السّلام دائما در حق قوم دعاء ميکرد تا مادامي که احتمال هدايت در آنها ميداد تا آنکه خداوند باو خبر داد که اينها ايمان نميآورند و ديگر در حق آنها دعا نکن و غم
جلد 7 - صفحه 353
آنها را نداشته باش وَ أُوحِي‌َ إِلي نُوح‌ٍ أَنَّه‌ُ لَن يُؤمِن‌َ مِن قَومِک‌َ إِلّا مَن قَد آمَن‌َ فَلا تَبتَئِس بِما کانُوا يَفعَلُون‌َ وَ اصنَع‌ِ الفُلک‌َ بِأَعيُنِنا وَ وَحيِنا وَ لا تُخاطِبنِي فِي الَّذِين‌َ ظَلَمُوا إِنَّهُم مُغرَقُون‌َ هود آيه 38 و 39، و حضرت رسالت هم در حق کساني که يقين داشت قابل هدايت نيستند نفرين ميکرد بلکه مقاتله ميفرمود و آنها را بدرک واصل ميکرد و اينکه وظيفه تمام انبياء بوده، در مقام هدايت بودند و بعد از يأس در مقام دفع بودند حتي حضرت نوح در مورد پسرش عرض کرد رَب‌ِّ إِن‌َّ ابنِي مِن أَهلِي جواب شنيد إِنَّه‌ُ لَيس‌َ مِن أَهلِک‌َ و فرمود فَلا تَسئَلن‌ِ ما لَيس‌َ لَک‌َ بِه‌ِ عِلم‌ٌ هود آيات 47 و 48.
امر دوم- بعضي اشکال کردند که در ميان قوم اطفال صغار بي‌تقصير بودند وجه اهلاک آنها چه بود.
جواب- اولا در خبر از حضرت صادق عليه السّلام است که چهل سال قوم نوح زنهاي آنها عقيم شدند و در ميان آنها کوچکتر از چهل سال نبود، مجمع و برهان و ثانيا اهلاک اطفال يک نوع تفضلي بود در حق آنها بعد از آني که خدا بفرمايد بکلمه لن تأبيدي که لَن يُؤمِن‌َ مِن قَومِک‌َ إِلّا مَن قَد آمَن‌َ و حضرت نوح عرض کند لا يَلِدُوا إِلّا فاجِراً کَفّاراً پس هلاک شوند و از عذاب قيامت نجات يابند که مسلما اطفال کفار معذب نميشوند نوع تفضل است چنانچه غلامي که حضرت خضر کشت از اينکه باب بود.
امر سوم- در خبر داريم که قوم نوح بسيار اذيت بنوح ميکردند
(فيضربونه حتي يسيل مسامعه دما و حتي لا يعقل شيئا مما يصنع به فيرمي به في بيت او باب داره مغشيا عليه.)
فَکَذَّبُوه‌ُ هر چه ميفرمود انکار ميکردند انکار رسالت و انکار توحيد و انکار احکام الهي فَأَنجَيناه‌ُ خداوند او را از چنگال کفار و اذيتهايي که باو ميکردند
جلد 7 - صفحه 354
نجات بخشيد وَ الَّذِين‌َ مَعَه‌ُ از مؤمنين بنوح که آنها هم مورد اذيت کفار بودند بلکه در نظر کفار اينها را اراذل تعبير ميکردند و ميگفتند اگر اينها را طرد کني و از خود دور کني ما ايمان ميآوريم وَ ما نَراک‌َ اتَّبَعَک‌َ إِلَّا الَّذِين‌َ هُم أَراذِلُنا هود آيه 29، آنها هم نجات پيدا کردند فِي الفُلک‌ِ که اينها را با چند جفت از حيوانات در کشتي نشانيد قُلنَا احمِل فِيها مِن کُل‌ٍّ زَوجَين‌ِ اثنَين‌ِ هود آيه 42، و گذشت که کشتي را در مدت دويست سال ساختمان کرد و شايد در اينکه طول مدت متنبه شوند و ايمان آورند.
وَ أَغرَقنَا الَّذِين‌َ کَذَّبُوا بِآياتِنا و معجزات صادره از آن حضرت را حمل بسحر ميکردند و بلاهايي که بآنها ميرسيد از قحطي و خشکسالي و عقيم شدن زنها و غيره حمل بر اتفاق ميکردند بطوري غرق شدند که گفتند آب تا پانزده زراع از سر کوه‌ها بالا زد و کره زمين بکلي مستور شد و فقط کره آب بود ديگر نه عمارتي باقي ماند و نه اشجاري و نه اندوخته آنها.
إِنَّهُم کانُوا قَوماً عَمِين‌َ عمين از ماده عمي بمعني کوري است و مراد کوري قلب و باطن است که چشم روح انساني عقل است و عقل
(ما عبد به الرحمن و اکتسب به الجنان)
است چنانچه گذشت و در کساني که قابل هدايت نيستند چشم قلب خود را کور کرده ديگر کور بصير نخواهد شد بلي کساني که قابل هدايت باشند چشم قلب را دارا هستند ولي در ظلمت و تاريکي جهل گرفتار هستند ممکن است چراغ علم را بر آنها روشن کرد و از ظلمت نجات يابند.
گليم بخت کسي را که بافتند سياه || بآب زمزم و کوثر سفيد نتوان کرد
355