اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَنجَيناه‌ُ وَ أَهلَه‌ُ إِلاَّ امرَأَتَه‌ُ کانَت مِن‌َ الغابِرِين‌َ (83)
پس نجات داديم لوط و اهل او را مگر امرأته او را و بود امرأه از باقيمانده‌گان فَأَنجَيناه‌ُ نجات حضرت لوط و اهلش خروج از اينکه هفت شهر بود شبانه مخفيانه چنانچه ملائکه خدمتش عرض کردند فَأَسرِ بِأَهلِک‌َ بِقِطع‌ٍ مِن‌َ اللَّيل‌ِ وَ لا يَلتَفِت مِنکُم أَحَدٌ هود آيه 81، و نيز ميفرمايد إِلّا آل‌َ لُوطٍ نَجَّيناهُم بِسَحَرٍ قمر آيه 34.
در اينجا تعبير باهل فرموده و در سوره قمر تعبير بآل نموده و اهل و آل کسان شخص هستند که با او موافق باشند لذا خداوند در مورد فرزند حضرت نوح ميفرمايد إِنَّه‌ُ لَيس‌َ مِن أَهلِک‌َ إِنَّه‌ُ عَمَل‌ٌ غَيرُ صالِح‌ٍ هود آيه 48، لذا آل پيغمبر و اهل آن سرور صلّي اللّه عليه و آله و سلّم خصوص امير المؤمنين و صديقه طاهره و حسنين و ساير ائمه معصومين صلوات اللّه عليهم اجمعين هستند که از هر جهت با پيغمبر (ص) يکي هستند علما و عملا و اخلاقا و ايمانا و حسبا و نسبا، و اما ساير خويشاوندان نسبي و حسبي
جلد 7 - صفحه 378
لياقت اهيلة و آليّت نداشتند.
إِلَّا امرَأَتَه‌ُ زن حضرت نوح و حضرت لوط از مخالفين اينکه دو پيغمبر محترم بودند چنانچه عايشه و حفصه از مخالفين حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بودند که خداوند اينکه دو را بآن دو مثال ميزند ضَرَب‌َ اللّه‌ُ مَثَلًا لِلَّذِين‌َ کَفَرُوا امرَأَت‌َ نُوح‌ٍ وَ امرَأَت‌َ لُوطٍ الاية تحريم آيه 10، و نيز آسيه و مريم را مثال ميزند باسماء بنت عميس زن أبا بکر و صديقه طاهره سلام اللّه عليها وَ ضَرَب‌َ اللّه‌ُ مَثَلًا لِلَّذِين‌َ آمَنُوا امرَأَت‌َ فِرعَون‌َ الي قوله تعالي وَ مَريَم‌َ ابنَت‌َ عِمران‌َ تحريم آيه 11 و 12، آسيه مثال اسماء مريم مثال فاطمه (ع).
کانَت مِن‌َ الغابِرِين‌َ غبر از لغت اضداد است بمعني باقي و بمعني مضارع و نيز بمعني غبار که گرد باشد آمده در اينجا بمعني باقين در عذاب است چون ايمان بلوط نياورده بود و خيانت کرد با لوط بنص قرآن فَخانَتاهُما فَلَم يُغنِيا عَنهُما مِن‌َ اللّه‌ِ شَيئاً تحريم آيه 10، در مورد امرأه نوح و لوط چنانچه عايشه و حفصه هم خيانت برسول اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم کردند در آيه شريفه در همين سوره وَ إِذ أَسَرَّ النَّبِي‌ُّ إِلي بَعض‌ِ أَزواجِه‌ِ حَدِيثاً، الي قوله تعالي: ثَيِّبات‌ٍ وَ أَبکاراً سه آيه در مورد آنها وارد شده بعلاوه آيات افک در مورد عايشه و تهمت بماريه قبطيه مادر ابراهيم در سوره نور از آيه يازدهم تا نوزدهم إِن‌َّ الَّذِين‌َ جاؤُ بِالإِفک‌ِ، الي قوله تعالي:
لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ بعلاوه قضاياي جنگ جمل با امير المؤمنين عليه السّلام، و جلوگيري از دفن حضرت مجتبي عليه السّلام و غبر بمعني غبار در آيه شريفه وَ وُجُوه‌ٌ يَومَئِذٍ عَلَيها غَبَرَةٌ عبس آيه