تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ کُلٌّ لَهُ قانِتُونَ (116) ترجمه‌ و مر خدا را است مشرق و مغرب پس هر سمت رو آوريد پس آنجا جهت خدا است بدرستيکه خدا با وسعت و دانا است. تفسير يعنى از آن خداوند است دو سمت زمين که تمام زمين باشد و وجه خدا را گفته‌اند ذات او است چون هيچ مکانى خالى از حق نيست و از سلمان فارسى رضوان اللّه عليه در توحيد نقل نموده که جاثليق نصرانى از حضرت امير المؤمنين (ع) سؤالاتى نمود و جواب شنيد از آن جمله آن بود که وجه خدا کجا است آنحضرت امر فرمود که هيزمى آوردند و آتش افروختند پس از آن سؤال فرمود وجه اين آتش کجاست جاثليق عرض کرد همه جا حضرت امير (ع) فرمود اين آتش مصنوعى که بدست ما تهيه شده است و جهش معين نيست خداوند اجل از اين است و اوصافش را نميتوان بخلق تشبيه نمود و اين آيه را تلاوت فرمود و فرمود هيچ امرى بر خداوند پوشيده نيست و قمى فرموده اين آيه نازل شده است در نماز نافله که جائز است در سفر بهر سمت خوانده‌ جلد 1 صفحه 164 شود اما نمازهاى واجبى را بايد رو بقبله بجا آورد و در مجمع اين معنى را نسبت باخبار ائمه ما عليهم السلام داده است و عياشى از حضرت باقر (ع) نقل نموده قريب باين مضمون را و نسبت بپيغمبر (ص) داده است عمل بآنرا و در فقيه از حضرت صادق (ع) نقل نموده که اين آيه نازل شده است در باره قبله متحير و هرگاه کسى سهوا از قبله منحرف شود بيمين و يسار نمازش صحيح است چون ما بين مشرق و مغرب قبله است و بعضى گفته اند اين حکم صدر اسلام بوده که مسلمانان مخير بودند بين نماز خواندن رو بکعبه و بيت المقدس و بعد نسخ شده است و بنظر حقير مستفاد از آيه آنستکه توجه بخداوند از هر جهت که باشد خوب است چون او همه جا حاضر و ناظر است و احاطه وجودى و علمى بتمام موجودات دارد و در مقام بيان خصوص حکم نماز نيست اگرچه حکم آن ببرکت اخبار ائمه اطهار استفاده شود و خداوند وسعت دارد بسعه ذات و قدرت و رحمت و برکت و عالم است بذوات و اعمال کل و مصالح آن در هر مکان و هر جهت فهو واسع عليم.