تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
الَّذِينَ کَذَّبُوا شُعَيْباً کَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ کَذَّبُوا شُعَيْباً کانُوا هُمُ الْخاسِرِينَ (92)
الَّذِينَ کَذَّبُوا شُعَيْباً: آن کسانى که بدروغ پنداشتند فرمايشات شعيب را.
کَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا: گويا هرگز نبودند در آن شهرها، يعنى همه مکذبان هلاک
«1» بنابر نقل تفسير مجمع البيان، جلد دوّم صفحه 450، امام صادق فرموده‌اند: همه قوم شعيب با صيحه از بين رفتند.
«2» عبارت اوّل مربوط به آيه 189 شعراء و عبارت دوّم مربوط به آيه 91 اعراف مى‌باشد.
جلد 4 صفحه 142
شدند. الَّذِينَ کَذَّبُوا شُعَيْباً: آن کسانى که تکذيب نمودند شعيب پيغمبر را.
کانُوا هُمُ الْخاسِرِينَ: بودند ايشان زيانکاران در دنيا و آخرت به فوت مثوبت و لزوم عقوبت به خلاف مصدقين، ربح در اين را بردند که در دنيا از اين عذاب نجات يافتند و به ثواب اخروى نائل شدند.
نکته: وجه تکرار آيه کريمه به جهت تعظيم مذلت براى آنها و قطع جزاى اعمال ايشان، و مثل اين استعمال در لسان عرب شايع است. و يا چون قوم گفتند: لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْباً إِنَّکُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ، حق تعالى بيان فرمود که مخالفين و مکذبين خاسرند، چنانچه در دنيا مشاهده شد.
تنبيه: آيه شريفه مبين است که عذاب صيحه و زلزله، مختص به مکذبين بوده، و اين دلالت دارد بر چند چيز:
1- آن که اين عذاب حادث شد به ايجاد فاعل قادر مختار، و از اثر کواکب و طبيعت نبود، و الّا هر آينه در اتباع شعيب حاصل مى‌شد، چنانچه در حق کفار وقوع پيدا کرد.
2- دال است بر اينکه اين فاعل قادر مختار، عالم به جميع جزئيات است تا متمکن باشد از تميز بين مطيع و عاصى و موافق و مخالف.
3- دلالت دارد بر معجزه عظيم براى شعيب، زيرا عذاب نازل از آسمان چون واقع شود بر قومى دون قومى، و حال آنکه همه با هم مجتمع باشند در مکان واحد، هر آينه از اعظم معجزات باشد. و چون شعيب عليه السّلام قوم را بعد از عذاب، اجساد بلا ارواح مشاهده نمود.