«بَرَکاتٍ» جمع «برکت»، به موهبت‌هاى ثابت و پايدار گفته مى‌شود، در مقابل چيزهاى گذرا. در معناى «برکت»، کثرت، خير و افزايش وجود دارد. برکات، شامل برکت‌هاى مادّى و معنوى مى‌شود، مثل برکت در عمر، دارايى، علم، کتاب و ....
«1». ترجمه الهى‌قمشه‌اى.
جلد 3 - صفحه 123
سؤال: اگر ايمان و تقوا سبب نزول برکات است، پس چرا کشورهاى کافر، وضع بهترى دارند و کشورهاى اسلامى با مشکلات فراوانى روبرو هستند؟
پاسخ: اوّلًا آن کشورها از نظر علم و صنعت جلو هستند، ولى از نظر روحى و روانى آرامش ندارند. از اين نظر آنان نيز مشکلات فراوانى دارند.
ثانياً: اغلب کشورهاى اسلامى، تنها نام اسلام را با خود دارند و قوانين و رهنمودهاى دين اسلام در آنجا حاکم نمى‌باشد.
به علاوه گاهى رفاه مادّى، نوعى قهر الهى است. چنانکه قرآن مى‌فرمايد: «فَلَمَّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ کُلِّ شَيْ‌ءٍ» «1» چون تذکّرات الهى را فراموش کردند، درهاى همه چيز را به رويشان گشوديم تا سرمست شوند.
در قرآن، دو نوع گشايش براى دو گروه مطرح است: الف: رفاه و گشايش براى خوبان که همراه با برکات است، «لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَکاتٍ». ب: رفاه و گشايش براى کفّار و نااهلان که ديگر همراه با برکت نيست، «فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ کُلِّ شَيْ‌ءٍ»، زيرا چه بسا نعمت‌ها، ناپايدار و سبب غفلت و غرور و طغيان باشد. خداوند، اين رفاه و گشايش کفّار را وسيله‌ى مهلت و پرشدن پيمانه‌ى آنان قرار داده است. بنابراين به هر نعمت ظاهرى نبايد دل خوش کرد، زيرا اگر اين نعمت‌ها براى مؤمنان باشد، مايه‌ى برکت است و اگر براى کفّار باشد، ناپايدار و وسيله‌ى قهر الهى است.
امام صادق عليه السلام فرمودند: گاهى بنده‌اى از خداوند حاجت و تقاضايى دارد و خداوند دعايش را مستجاب مى‌کند و مقرّر مى‌شود که برآورده شود. امّا پس از آن، بنده گناهى را انجام مى‌دهد که موجب برآورده نشدن حاجتش مى‌شود. «2»
از مصاديق بارز اين آيه، دوران ظهور حضرت مهدى (عجّل اللّه تعالى فرجه) است که به گفته‌ى روايات، در آن زمان برکات از آسمان و زمين سرازير مى‌شود. «3»
«1». انعام، 44.
«2». تفسير اثنى‌عشرى.
«3». تفسير نورالثقلين.
جلد 3 - صفحه 124