تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
سوره الأعراف «7»: آيات 115 تا 118
قالُوا يا مُوسى إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمَّا أَنْ نَکُونَ نَحْنُ الْمُلْقِينَ (115) قالَ أَلْقُوا فَلَمَّا أَلْقَوْا سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ وَ اسْتَرْهَبُوهُمْ وَ جاؤُ بِسِحْرٍ عَظِيمٍ (116) وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَلْقِ عَصاکَ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِکُونَ (117) فَوَقَعَ الْحَقُّ وَ بَطَلَ ما کانُوا يَعْمَلُونَ (118)
ترجمه
گفتند اى موسى يا آنکه مى‌اندازى و يا آنکه باشيم ما اندازندگان
گفت بيندازيد پس چون انداختند جادو کردند چشمهاى مردم را و ترساندند آنها را و آوردند سحرى بزرگ
و وحى کرديم بموسى که بينداز عصاى خود را پس آنگاه آن بلع ميکرد آنچه را که بدروغ آنها ارائه ميدادند
پس ثابت شد حق و باطل شد آنچه بودند که بجا مى‌آوردند.
تفسير
پس از اجتماع سحره و تعيين ميدان براى مبارزه آنها با حضرت موسى که گفته‌اند در اسکندريّه و مصادف با نوروز بوده آنها بپاس ادب بحضرت موسى مفاد آيه اول را معروض داشتند و گفته‌اند باطنا مايل بودند خودشان سبقت نمايند و باين جهت جمله دالّه بر القاء خودشان را باسلوب ديگرى مؤکّد ادا کردند و حضرت موسى چون بى‌اعتناء بآنها و مستظهر بخدا بود فرمود بيندازيد و آنها عصاها و ريسمانهاى خودشان را که مشحون و ممزوج بادويه کرده بودند که در وقت وصول حرارت آفتاب بآنها حرکت ميکرد و شبيه بمار و افعى و اژدها ساخته بودند بوضع عجيب و کيفيت مخصوص به تردستى انداختند و بقدرى زياد بود که گفته‌اند چهل خروار جمعا وزن آنها بوده و روى هم واقع شده بود و ميدان را پر کرده بود و تماشاچيان را مضطرب و خائف و مبهوت نموده بود با آنکه حقيقتى نداشت و آنها حرکت ارادى نداشتند و در نظر مردم اينطور جلوه ميکرد و از فنون شعبده و چشم بندى بوده که يکى از اقسام سحر است و در سوره بقره شمه از آن ذکر شد با اين وصف در آن زمان کمّا و کيفا کار بزرگى بوده که با آن ازدحام خلق کسى متوجه بمکر و حيله آنها
جلد 2 صفحه 461
نشد و به اين جهت حضرت موسى هم مختصر تحيّرى برايش روى داد که خطاب رسيد بيند از عصايت را و انداخت اژدهاى مهيبى شد که گفته‌اند رنگش سياه شکمش از شترهاى بزرگ بزرگتر داراى چهارپاى قطور کوتاه دنباله‌اش ساحت ميدان را گرفته بود و با دهانش که فراخى آن سابقا ذکر شد بلع ميکرد آنچه را سحره ساخته بودند و بدروغ و مکر و تزوير مار واقعى و اژدها ارائه ميدادند و روايت شده پس از آنکه تمام مصنوعات سحره را خورد روى بحاضرين نمود و آنها فرار کردند و در اثر ازدحام جمع کثيرى تلف شدند و حضرت موسى گرفت آنرا و بصورت اوّل برگشت و سحره گفتند اگر اين سحر بود عصاها و رسنهاى ما باقى مى‌ماند پس حق حاصل و ثابت و ظاهر گشت و عمل آنها محو و نابود و باطل گرديد و فرعون که جزء فراريان بود افتاد و بيهوش شد.