1- در تربيت، گاهى بايد از اهرم سختى و تنگنا نيز استفاده کرد. «وَ لَقَدْ أَخَذْنا»
2- ارادهى خداوند، بر عوامل طبيعى حاکم است. أَخَذْنا ... بِالسِّنِينَ
3- قحطى و خشکسالى، يا کيفر الهى است و يا هشدار و زنگ بيدارباش. «بِالسِّنِينَ وَ نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّکَّرُونَ» آرى، تحوّلات هستى هدفدار است.
4- زمينههاى هدايت و سعادت، در خانوادهى مستکبرترين افراد نيز وجود دارد.
آلَ فِرْعَوْنَ ... لَعَلَّهُمْ يَذَّکَّرُونَ
5- ممکن است علىرغم تلاش براى ارشاد مردم، هيچ وسيله وطرحى در بعضى کارساز نباشد، چون انسان در پذيرش آزاد است نه مجبور. أَخَذْنا ... لَعَلَّهُمْ