اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِذا جاءَتهُم‌ُ الحَسَنَةُ قالُوا لَنا هذِه‌ِ وَ إِن تُصِبهُم سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسي وَ مَن مَعَه‌ُ أَلا إِنَّما طائِرُهُم عِندَ اللّه‌ِ وَ لکِن‌َّ أَکثَرَهُم لا يَعلَمُون‌َ (131)
پس زماني که آمد آنها را خوبي از نعم الهيه گفتند از ما است و بسبب ما است و اگر اصابت کند آنها را بدي از بليات الهي ميگويند از شومي قدم موسي و گروندگان آن آگاه باشند که شومي براي آنها نزد خدا محفوظ است از عقاب اخروي و لکن اکثر آنها نميدانند.
فَإِذا جاءَتهُم‌ُ الحَسَنَةُ از توسعه رزق و زيادتي مال و بسياري حبوب و ميوه‌جات و نزول باران و فراواني اجناس و نحو اينها از نعم الهيه قالُوا لَنا هذِه‌ِ از برکات ما است و حسن عمل ما و خوبي طينت ما و باصطلاح شانس ما چنانچه جميع طبقات کفار و ظلمه و فساق اينکه توهم را ميکنند حتي يزيد إبن معويه عليهما اللعنه سلطنت و عزت را دليل بر خوبي خود قرار داد و تمسک بآيه قُل‌ِ اللّهُم‌َّ مالِک‌َ المُلک‌ِ الاية نمود و غافل از اينکه اينها باعث زيادتي معاصي و شدت عذاب آنها است چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 172.
وَ إِن تُصِبهُم سَيِّئَةٌ از قحطي و نزول بليات که بعدا بيان ميفرمايد يَطَّيَّرُوا بِمُوسي وَ مَن مَعَه‌ُ طيره مقابل تفأل است باصطلاح فال بد زدن مقابل فال نيک و در حديث رفع تسعة از پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم دارد که خداوند طيره را از اينکه امت برداشته
(رفع عن امتي تسعة)
و يکي از آنها را طيره فرموده يعني اثر از آن برداشته و قوم فرعون هر بلائي بآنها متوجه ميشد ميگفتند که موسي و کساني که با او هستند شوم هستند و اينها سبب نزول اينکه بليات شدند چنانچه امروز هم فساق و فجار و ظلمه هر گرفتاري که پيدا ميکنند گردن علماء دين بار ميکنند أَلا إِنَّما طائِرُهُم عِندَ اللّه‌ِ بدبختي آنها و گرفتاري آنها و ابتلائات آنها
جلد 7 - صفحه 434
در دنيا و عذاب آنها در آخرت نزد خداوند است در اثر کفر و عناد و ظلم و تعديات و فسق و فجور آنها است که خداوند آنها را مبتلا فرموده و ميفرمايد چنانچه ميفرمايد وَ لَو أَن‌َّ أَهل‌َ القُري آمَنُوا وَ اتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَيهِم بَرَکات‌ٍ مِن‌َ السَّماءِ وَ الأَرض‌ِ وَ لکِن کَذَّبُوا فَأَخَذناهُم بِما کانُوا يَکسِبُون‌َ اعراف آيه 94، شرحش گذشت.
وَ لکِن‌َّ أَکثَرَهُم لا يَعلَمُون‌َ تعبير باکثر ممکن است اينکه باشد که قليلي از آنها مثل فرعون و خواص‌ّ آن فهميدند و علم و يقين پيدا کردند بموسي و کفر خود لکن از روي عناد و حب‌ّ جاه انکار کردند چنانچه در حق آنها ميفرمايد وَ جَحَدُوا بِها وَ استَيقَنَتها أَنفُسُهُم ظُلماً وَ عُلُوًّا نمل آيه 14، و ممکن است اينکه باشد که قليلي از آنها فهميدند و ايمان آوردند مثل مؤمن آل فرعون چنانچه در سوره مؤمن شرح حال او را بيان ميفرمايد وَ قال‌َ رَجُل‌ٌ مُؤمِن‌ٌ مِن آل‌ِ فِرعَون‌َ يَکتُم‌ُ إِيمانَه‌ُ الي آخر الآيات و اللّه العالم.