اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَرسَلنا عَلَيهِم‌ُ الطُّوفان‌َ وَ الجَرادَ وَ القُمَّل‌َ وَ الضَّفادِع‌َ وَ الدَّم‌َ آيات‌ٍ مُفَصَّلات‌ٍ فَاستَکبَرُوا وَ کانُوا قَوماً مُجرِمِين‌َ (133)
پس فرستاديم بر آنها طوفان و جراد (ملخ) و قمّل (شپش) و ضفادع (وزغ قورباغه) و دم آيات و معجزات مفصل يکي بعد از ديگري پس طلب بزرگي کردند و تکبر ورزيدند و بودند قومي گنهکار.
در سوره بني اسرائيل ميفرمايد وَ لَقَد آتَينا مُوسي تِسع‌َ آيات‌ٍ بَيِّنات‌ٍ آيه 103، و در اينکه آيه پنج آيت ميفرمايد و چهار آيت ديگر ممکن است عصا باشد و يد بيضاء و انفجار دوازده چشمه آب از سنگ و شکاف دوازده جاده در رود نيل و معجزات حضرت موسي منحصر باين نه آيت نيست قحطي که سنين باشد و نقص ثمرات و نزول من‌ّ و سلوي بر بني اسرائيل و سايه انداختن ابر بالاي سر آنها و جعل کوه بالاي سر آنها و هلاک شدن هفتاد نفر از بني اسرائيل بصاعقه و دو مرتبه زنده شدن آنها و غير اينها«1» و بيايد اختلاف مفسرين در تسعه انشاء اللّه تعالي و در اينجا بشرح اينکه پنج آيه مذکوره در اينکه آيه اکتفاء ميکنيم.
فَأَرسَلنا عَلَيهِم‌ُ الطُّوفان‌َ فاء تفريع است يعني پس از آنکه گفتند ما هرگز ايمان نميآوريم و لو هر چه آيه و معجزه اقامه کني و حضرت موسي عليه السّلام مأيوس شد از ايمان آوردن آنها نفرين کرد عرض کرد رَبَّنَا اطمِس عَلي أَموالِهِم وَ اشدُد عَلي
«1» و ممکن است مراد از تسعه براي فرعونيان باشد و بقيه راجع بخصوص بني اسرائيل است پس از هلاکت فرعونيان (منه غفر له)
جلد 7 - صفحه 436
قُلُوبِهِم فَلا يُؤمِنُوا حَتّي يَرَوُا العَذاب‌َ الأَلِيم‌َ يونس آيه 88، خداوند بر آنها فرستاد طوفان را و در معناي طوفان اختلاف کردند مشهور گفتند طوفان آب بود که آن قدر از آسمان باريد که تا سينه و گردن آنها را آب گرفت و يک قطره بر قوم موسي اصابت نکرد، و بعضي گفتند طوفان آبله بود و بعضي گفتند طوفان مرگ و موت فراوان بود.
و الجراد ملخ گفتند توليد ملخ از عطسه ماهي ميشود در دريا و پرواز ميکند در زمين و جرادش گفتند براي اينکه زمين را مجرد ميکند از گياه و زرع و اشجار و آن قدر کثرت پيدا کرد که چوب و آهن را هم از بين برد و تمام لباسهاي آنها را جويد و درب بيوت و اشجار و سقف عمارات را از بين برد و بر سر و صورت آنها مينشست و القمّل شپش که توليدش از عرق و چرکي بدن ميشود و در بدن و در موهاي سر و ريش آنها و در البسه آنها و فراش خواب آنها نه روز آرام بودند و نه شب استراحت ميکردند و الضفادع وزغ و قورباغه در غذاها و مطعومات و مطبوخات آنها ميرفتند و در زير لباسهاي آنها و فراش خواب آنها.
و الدم خداوند آب رود نيل و نهرها و ساقيه‌هاي آنها را خون کرد و خون ميآشاميدند حتي اگر قبطي يا اسرائيلي در يک ظرف آب مينوشيدند آنچه ظرف اسرائيلي بود آب بود و ظرف قبطي خون حتي اگر از اسرائيلي آب طلب ميکردند در دهان قبطي خون ميشد.
آيات‌ٍ مُفَصَّلات‌ٍ فصل مقابل وصل است يعني اينکه آيات از يکديگر جدا بودند يک مرتبه نبود يکي پس از ديگري.
فَاستَکبَرُوا با اينکه همه آيات مع ذلک دست از نخوت و کبر خود برنداشتند و ايمان نياوردند و تمام اينها را حمل بر سحر کردند وَ کانُوا قَوماً مُجرِمِين‌َ فسق و فجور و ظلم و تعدي و کفر آنها باعث اينکه نوع بلاها شد، و از تفسير علي إبن
جلد 7 - صفحه 437
ابراهيم حديث مفصل از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السّلام روايت کرده که هر کدام از اينکه پنج بلاء بترتيب در پنج سال متوجه شد و در هر سالي معاهده ميکردند که اگر بلاء رفع شود ايمان بياورند و پس از رفع مخالفت ميکردند و هامان در هر دفعه فرعون را فريب ميداد مراجعه کنيد بمجمع و برهان.