اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَمّا وَقَع‌َ عَلَيهِم‌ُ الرِّجزُ قالُوا يا مُوسَي ادع‌ُ لَنا رَبَّک‌َ بِما عَهِدَ عِندَک‌َ لَئِن کَشَفت‌َ عَنَّا الرِّجزَ لَنُؤمِنَن‌َّ لَک‌َ وَ لَنُرسِلَن‌َّ مَعَک‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ (134)
و چون وارد ميشد بر آنها عذاب و بلاء ميگفتند اي موسي دعاء کن و بخوان براي ما پروردگار خود را بآنچه قرار داده با تو هراينه اگر اينکه عذاب و بلا از ما برداشته شود ما بتو ايمان ميآوريم و هرآينه ميفرستيم با تو بني اسرائيل را و آنها را آزاد ميکنيم.
وَ لَمّا وَقَع‌َ عَلَيهِم‌ُ الرِّجزُ اختلاف شد که مراد از اينکه رجز چيست بعضي گفتند همان پنج بلايي که در آيه قبل بيان فرموده و اينکه آيه بيان همان آيه قبل است که نسبت بهريک آنها ميگفتند اگر رفع فرمودي ما ايمان ميآوريم پس از رفع مخالفت ميکردند چنانچه در حديث سابق بيان شد، و بعضي گفتند مراد مرض طاعون بوده که هفتاد هزار از قوم فرعون را هلاک نمود و اينکه آيه ششم بود بعد از آن پنج آيه، و بعضي گفتند ثلج يعني برف قرمز بر آنها باريد که هيچ سابقه نداشته و از شدت سردي تلف ميشدند و بر طبق اينکه حديثي از حضرت صادق عليه السّلام طبرسي روايت کرده، و بعضي گفتند قحطي و تلف حبوبات از گرسنگي هلاک ميشدند و آنچه بنظر ميرسد مراد تمام اينکه بليات بوده يکي بعد از ديگري که کلمه الرجز جنس باشد نه عهد ذکري با عهد ذهني يعني هر موقعي که بلائي بآنها متوجه ميشد قالُوا يا مُوسَي ادع‌ُ لَنا رَبَّک‌َ دعاء بر رفع آن عذاب و بلاء بِما عَهِدَ عِندَک‌َ
جلد 7 - صفحه 438
ظاهرا مراد از اينکه عهد آنست که در سوره طه آيه 49 و 50 ميفرمايد از قول موسي بفرعون وَ السَّلام‌ُ عَلي مَن‌ِ اتَّبَع‌َ الهُدي إِنّا قَد أُوحِي‌َ إِلَينا أَن‌َّ العَذاب‌َ عَلي مَن کَذَّب‌َ وَ تَوَلّي لَئِن کَشَفت‌َ عَنَّا الرِّجزَ مناسب اينکه بود که بگويد لئن کشف ربّک عنّا الرجز لکن چون کشف رجز مستند بدعاء حضرت موسي بوده لذا نسبت باو داده يعني اگر دعا کردي و کشف رجز از ما شد لَنُؤمِنَن‌َّ لَک‌َ يعني دست از شرک برميداريم و بوحدانيت خداوند اقرار ميکنيم و برسالت تو ايمان ميآوريم و بدستورات تو عمل ميکنيم که معني ايمان بموسي همين است.
وَ لَنُرسِلَن‌َّ مَعَک‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ يعني آنها را از قيد عبوديت خود آزاد ميکنيم و از قتل ابناء آنها گذشت ميکنيم و از استخدام زنهاي آنها صرف نظر ميکنيم و از اعمال شاقه که بر آنها تحميل ميکرديم دست برميداريم و اينکه جمله در مقابل فرمايش موسي بود که بفرعون گفت فَأَرسِل مَعِي‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ در ابتداء دعوت چنانچه گذشت.