اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَانتَقَمنا مِنهُم فَأَغرَقناهُم فِي اليَم‌ِّ بِأَنَّهُم کَذَّبُوا بِآياتِنا وَ کانُوا عَنها غافِلِين‌َ (136)
پس انتقام کشيديم از آنها پس غرق کرديم آنها را در رود نيل بسبب آنکه آنها تکذيب کردند بآيات ما و بودند از آن آيات غافل.
فَانتَقَمنا مِنهُم انتقام از ماده نقمت است و انتقام در موردي است که کسي در حق ديگري خلافي يا ظلمي و اذيتي بکند آن ديگر بخواهد تلافي کند و يکي از اسماء حضرت بقية اللّه عجل اللّه تعالي فرجه منتقم است
(اينکه الطالب بذحول الانبياء و ابناء الانبياء و اينکه الطالب بدم المقتول بکربلا)
و از اينکه عبارت استفاده ميشود که حضرتش مطالبه خون تمام انبياء و ابناء آنها را ميکند از هابيل تا اجداد طيّبين خود و منتقم حقيقي ذات مقدس ربوبي است که از هر ظالمي انتقام مظلوم را ميکشد چنانچه در حديث قدسي است
(و عزّتي و جلالي لا يجوزني ظلم ظالم)
و از اينکه جمله استفاده ميشود که بلاهايي که متوجه ميشد بقوم فرعون براي تنبه آنها بود بلکه ايمان آورند و ظلم ببني اسرائيل نکنند و چون حجت تمام شد و متنبه نشدند و قابليت هدايت نداشتند خداوند آنها را هلاک فرمود و رفع شرّ آنها را نمود فَأَغرَقناهُم فِي اليَم‌ِّ و شرح اينکه جمله را خداوند در بسياري از سور قرآن بيان فرموده در سوره طه وَ لَقَد أَوحَينا إِلي مُوسي أَن أَسرِ بِعِبادِي فَاضرِب لَهُم طَرِيقاً
جلد 7 - صفحه 440
فِي البَحرِ يَبَساً لا تَخاف‌ُ دَرَکاً وَ لا تَخشي فَأَتبَعَهُم فِرعَون‌ُ بِجُنُودِه‌ِ فَغَشِيَهُم مِن‌َ اليَم‌ِّ ما غَشِيَهُم 79 و 80 و 81، و در سوره شعراء فَلَمّا تَراءَا الجَمعان‌ِ قال‌َ أَصحاب‌ُ مُوسي إِنّا لَمُدرَکُون‌َ قال‌َ کَلّا إِن‌َّ مَعِي رَبِّي سَيَهدِين‌ِ فَأَوحَينا إِلي مُوسي أَن‌ِ اضرِب بِعَصاک‌َ البَحرَ فَانفَلَق‌َ فَکان‌َ کُل‌ُّ فِرق‌ٍ کَالطَّودِ العَظِيم‌ِ وَ أَزلَفنا ثَم‌َّ الآخَرِين‌َ وَ أَنجَينا مُوسي وَ مَن مَعَه‌ُ أَجمَعِين‌َ ثُم‌َّ أَغرَقنَا الآخَرِين‌َ آيه 61- 66، و غير اينها از سور. و مراد از يم‌ّ ماء کثير است مثل دريا و رود.
بِأَنَّهُم کَذَّبُوا بِآياتِنا بيان علت غرق و سبب آنست که آنچه معجزات باهرات بموسي داديم حمل بر سحر کردند و ايمان بموسي نياوردند وَ کانُوا عَنها غافِلِين‌َ مراد غفلتي نيست که رافع تکليف باشد بلکه مراد اينست که با اينکه همه آيات متنبه نشدند و حمل بر سحر کردند غافل از اينکه خداوند خواهد از آنها اخذ بگناه خود آنها نمود چنانچه نوع ظلمه و فساق و فجار تصور ميکنند که هميشه سوارند و آنچه علماء آنها را موعظه و نصيحت ميکنند تأثيري در آنها ندارد تا آنکه بغتة عذاب بيايد و آنها را نابود کند و باصطلاح غافل‌گير شوند (اللهم لا تؤاخذنا بسوء اعمالنا بجاه محمّد و آله صل‌ّ علي محمّد و آله).