اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جاوَزنا بِبَنِي إِسرائِيل‌َ البَحرَ فَأَتَوا عَلي قَوم‌ٍ يَعکُفُون‌َ عَلي أَصنام‌ٍ لَهُم قالُوا يا مُوسَي اجعَل لَنا إِلهاً کَما لَهُم آلِهَةٌ قال‌َ إِنَّکُم قَوم‌ٌ تَجهَلُون‌َ (138)
و گذرانيديم بني اسرائيل را از دريا پس آمدند و وارد شدند بر قومي که بت‌پرست بودند و ثابت بودند بر بتهاي خود بني اسرائيل گفتند بموسي که قرار ده براي ما هم يک بتي که او را عبادت کنيم چنانچه اينها بتهايي دارند که ميپرستند فرمود موسي شما قوم جاهل هستيد.
وَ جاوَزنا بِبَنِي إِسرائِيل‌َ البَحرَ تجاوز بمعني گذشت است چون فرعونيان غرق شدند و بني اسرائيل نجات پيدا کردند و از دريا خارج شدند و بيرون رفتند فَأَتَوا عَلي قَوم‌ٍ وارد شدند بر جماعتي از بت‌پرستان و مشرکين يَعکُفُون‌َ عَلي أَصنام‌ٍ لَهُم عکوف بمعني ثبات و استقرار بر امريست و از اينکه باب است مسئله اعتکاف در مساجد جامعه که بايد سه روز در آن مسجد وقوف کنند و روزها روزه بگيرند و شبها مشغول عبادت باشند و از مسجد خارج نشوند مگر براي قضاء حاجت و دو روز اول مستحب‌ّ است و روز سوم واجب و هکذا چهارم و پنجم مستحب‌ّ و ششم واجب و هکذا و از جماع خودداري کنند يعني اينکه جماعت بشرک و پرستش بت ثابت و پابرجا بودند.
قالُوا يا مُوسَي بني اسرائيل از حضرت موسي توقع و خواهش نمودند که اجعَل لَنا إِلهاً اينکه اولين تمايل بني اسرائيل بود بشرک و بت‌پرستي بمجرد اينکه از چنگال فرعونيان نجات پيدا کردند با اينکه همه معجزات که از حضرت موسي عليه السّلام مشاهده کرده بودند ثابت قدم بر توحيد نبودند و متمايل بشرک بودند چنانچه
جلد 7 - صفحه 444
ما در کلم الطيب مجلد اول شرح حال آنها را از کتب خود آنها داده‌ايم که در اطوار متماديه اينها در کفر و شرک سير ميکردند و از تورات و موسي هيچ نام و نشاني نبود و سه مرتبه بکلي تواتر آنها منقطع شد رجوع کنيد کَما لَهُم آلِهَةٌ ببينيد از موسي توقع کنند که براي آنها بت بتراشد و بشرک آنها را دعوت کند قال‌َ إِنَّکُم قَوم‌ٌ تَجهَلُون‌َ بعيد نيست که مراد از جهل اينها مجرد ندانستن نيست که تعبير بجهل بسيط ميکنند بلکه مراد حماقت و کم‌عقلي است که جهل مرکب باشد الان برداريد تورات رائج آنها را که خدايي که دروغ بآدم و حوي بگويد و در بهشت قدم زند و نداند که آنها از شجره منهيه خورده‌اند و آنها خود را از خدا مخفي کنند و خدايي که با يعقوب کشتي بگيرد و بالاخره زمين خورد و صدها مزخرفات ديگر آيا دليل بر حماقت آنها نيست.