پیام‌های تفسیر نور

1- پرستش (حقّ يا باطل)، در طول تاريخ بشر وجود داشته است. «يَعْکُفُونَ عَلى‌ أَصْنامٍ لَهُمْ» (در زمان موسى عليه السلام نيز افرادى بت مى‌پرستيدند.) 2- محيط جبرآور نيست، ولى تأثيرگذار هست. فَأَتَوْا عَلى‌ قَوْمٍ‌ ... پس تا در اعتقاد و ايمان قوى نشده‌ايم، از محيط و فرهنگ فاسد دورى کنيم، زيرا گاهى‌ «1». نهج‌البلاغه، حکمت 317. جلد 3 - صفحه 160 مشاهده‌ى يک صحنه (از فيلم، عکس، ماهواره و يا اجتماع) چنان در انسان تأثيرگذار است که تمام زحمات تربيتى رهبران را متزلزل و خراب مى‌کند. 3- گاهى انسان از مهم‌ترين نعمت‌ها غفلت ورزيده و نسبت به آنها ناسپاسى مى‌کند. جاوَزْنا ... اجْعَلْ لَنا 4- گاهى انسان به‌حدّى کج‌انديش مى‌شود که از رهبران الهى نيز درخواست ناروا مى‌کند. «يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً» 5- افراد و ملّت‌ها، هر لحظه در معرض خطر انحرافند. قالُوا يا مُوسَى‌ ... 6- ايمان سطحى، زودگذر است. وَ جاوَزْنا ... قالُوا ... اجْعَلْ لَنا إِلهاً 7- بدتر از دشمنان آگاه خارجى و بيگانه، دوستان نادانِ داخلى‌اند. جاوَزْنا ... قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ‌ ... 8- تقاضاى مردم، هميشه صحيح نيست و اکثريّت و خواست آنان همه جا يک ارزش نيست. قالُوا ... اجْعَلْ لَنا إِلهاً 9- الگوپذيرى، تقليد و مدل‌بردارى، از خصلت‌هاى انسان است. «اجْعَلْ لَنا إِلهاً کَما لَهُمْ آلِهَةٌ» 10- جهل، ريشه‌ى بت‌پرستى و بت‌پرستى، عملى به دور از عقل است. «تَجْهَلُونَ» جهل، در فرهنگ قرآن، در برابر عقل قرار دارد نه علم، يعنى به کار غير عاقلانه جهل مى‌گويند. 11- تقاضاى خداى محسوس (همچون بت) از پيامبر بزرگوارى همچون موسى، نشانه‌ى جهل عميق و ريشه‌دار است. «تَجْهَلُونَ» 12- هم انحراف‌هاى فکرى از بين رفتنى است، هم انحراف‌هاى عملى. «مُتَبَّرٌ ما هُمْ فِيهِ وَ باطِلٌ ما کانُوا يَعْمَلُونَ» آرى، پايان باطل، نابودى است، پس ظاهرِ آن ما را فريب ندهد. 13- عبادت بايد بر اساس تعقّل و تشکّر باشد. «أَ غَيْرَ اللَّهِ أَبْغِيکُمْ إِلهاً وَ هُوَ فَضَّلَکُمْ» خدا يافتنى است، نه بافتنى، «أَبْغِيکُمْ» و پرستش غير خدا، با عقل و روحيّه‌ى‌ جلد 3 - صفحه 161 سپاسگزارى ناسازگار است.