اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ أَنجَيناکُم مِن آل‌ِ فِرعَون‌َ يَسُومُونَکُم سُوءَ العَذاب‌ِ يُقَتِّلُون‌َ أَبناءَکُم وَ يَستَحيُون‌َ نِساءَکُم وَ فِي ذلِکُم بَلاءٌ مِن رَبِّکُم عَظِيم‌ٌ (141)
و هنگامي که نجات داديم شما را از آل فرعون که ميچشانيدند بشما و بذلّت
جلد 7 - صفحه 446
و خواري ميگرفتند شما را بعذاب بسيار زشت و خفة و ذلة پسران شما را ميکشتند و زنهاي شما را بکنيزي و تحمل اعمال شاقه ميبردند و نگاه ميداشتند و اينکه بلاء بزرگ از جانب پروردگار بود که آنها را مسلط فرموده بود بر شما و همچه بلائي را از شما برطرف فرمود و شما را نجات بخشيد.
وَ إِذ أَنجَيناکُم کلمه اذ متعلق بمحذوف است مثل اذکروا يعني ياد کنيد از آن زمان و اينکه خطاب ظاهرا متوجه بيهود عصر پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است که ياد کنيد از زمان قبل از بعثت حضرت موسي که شما در چه ذلت و خفت بوديد در چنگال فرعونيان و خداوند بفرستادن موسي و هارون شما را يعني اسلاف و آباء شما را از اينکه حقارت و ذلت نجات بخشيد و صدها نعمتهاي ديگر که شرحش در سوره مائده گذشت در ذيل آيه 23 وَ إِذ قال‌َ مُوسي لِقَومِه‌ِ يا قَوم‌ِ اذکُرُوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ عَلَيکُم إِذ جَعَل‌َ فِيکُم أَنبِياءَ وَ جَعَلَکُم مُلُوکاً وَ آتاکُم ما لَم يُؤت‌ِ أَحَداً مِن‌َ العالَمِين‌َ مراجعه فرمائيد.
مِن آل‌ِ فِرعَون‌َ که قبطيان باشند مخصوصا نزديکان فرعون که تعبير بآل فرموده که آنها با شما چه ميکردند يَسُومُونَکُم سُوءَ العَذاب‌ِ يعني از روي کره و اجبار عذاب بد و زشت بشما ميکردند و در چنگال آنها گرفتار بوديد.
يُقَتِّلُون‌َ أَبناءَکُم يکي از عذابهاي سخت آنها اينکه بود که بمجرد تولد اولاد اگر پسر بود سر ميبريدند بلکه مفتشهاي آنها اگر زني از بني اسرائيل حمل داشت شکم پاره ميکردند اگر طفل پسر بود ميکشتند بلکه ميانه زنها و شوهرها جدايي ميانداختند که اصلا حمل پيدا نکنند و موسي بدنيا نيايد وَ يَستَحيُون‌َ نِساءَکُم که بکنيزي و کلفتي براي جمع مزابل و جاروب خاک‌روبه و امثال آنها وادار ميکردند.
وَ فِي ذلِکُم و در اينکه عذابها براي شما بلاء بلاء و مصيبت بود که بواسطه
جلد 7 - صفحه 447
طغيان و سرکشي و معصيت و نافرماني خداوند آنها را بر شما مسلط فرموده بود من ربّکم چون هيچ امري تا مشيت حق تعلق نگيرد واقع نميشود چنانچه مکرر گفته‌ايم عظيم بسيار بزرگ و سخت و شديد بود براي شما و خداوند ببرکت موسي نجات داد شما را، اشاره به اينکه بخود بيائيد و با پيغمبر اسلام صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ستيزگي نکنيد که گرفتار بلاء خواهيد شد.