تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
سوره الأعراف «7»: آيات 144 تا 145
قالَ يا مُوسى إِنِّي اصْطَفَيْتُکَ عَلَى النَّاسِ بِرِسالاتِي وَ بِکَلامِي فَخُذْ ما آتَيْتُکَ وَ کُنْ مِنَ الشَّاکِرِينَ (144) وَ کَتَبْنا لَهُ فِي الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَيْ‌ءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِيلاً لِکُلِّ شَيْ‌ءٍ فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَ أْمُرْ قَوْمَکَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها سَأُرِيکُمْ دارَ الْفاسِقِينَ (145)
ترجمه
و گفت اى موسى همانا من برگزيدم ترا بر مردم به رسالتهايم و بکلامم پس بگير آنچه را دادم ترا و بوده باش از شکرگزاران
و نوشتيم براى او در لوحها از هر چيزى موعظه و بيانى براى هر چيزى پس بگير آنها را با قوّت و امر کن قومت را که بگيرند بهترش را زود باشد بنمايم بشما سراى متمردان را
تفسير
روايت شده است که سؤال از رؤيت در آيه سابقه روز عرفه بود و تورية روز عيد بآنحضرت عطا شد و برگزيدن خداوند او را بر مردم برسالات و کلام با آنکه حضرت هارون هم در آن زمان پيغمبر بود باين اعتبار است که او مأمور بمتابعت از حضرت موسى و دو شريعت مخصوصى نداشت و کليم اللّه نبود و بعضى برسالتى قرائت نموده‌اند و مراد
جلد 2 صفحه 473
يکى است و اينکه آن حضرت ملقب بکليم اللّه شد براى آن بود که خداوند بى‌واسطه جبرئيل با او سخن فرمود در کوه طور و ساير انبياء باين کرامت فائز نشدند مگر پيغمبر ما (ص) در شب معراج و مأمور شد حضرت موسى باخذ تورية و قبول منصب رسالت و اداء شکر اين موهبت و در کافى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که خداوند بحضرت موسى وحى فرمود که ميدانى بچه سبب من ترا براى کلام خود اختيار کردم از ميان تمام خلق حضرت عرض کرد بفرما تا بدانم خداوند فرمود من بظاهر و باطن تمام بندگانم رسيدگى کردم هيچ کس را ذليل‌تر از تو در پيشگاه خود نيافتم اى موسى تو وقتى نماز ميگذارى صورت بر خاک مينهى و الواح تورية گفته‌اند هفت يا ده يا دوازده عدد بوده و طول هر لوحى هم ده يا دوازده گز بوده و عياشى ره از حضرت صادق (ع) نقل نموده که جنسش زبرجد بهشتى بود و در بصائر از امير المؤمنين (ع) نقل نموده که زمرّد سبز بوده است و خداوند بقلم قدرت تمام مواعظ حسنه و احکام لازمه بنى اسرائيل را در آن الواح بنحو اجمال و تفصيل ثبت و نقش فرموده بود و حضرت موسى مأمور شد که با جدّ و جهد و عزم راسخ و قوّت قلب آن احکام و آداب را عملى نمايد پس مراد از اخذ در آيه سابقه قبض ظاهرى است و در اين آيه مراد از آن اخذ عملى معنوى است و باين جهت قوّت عزم و اراده و ثبات قدم لازم دارد و عياشى ره از امام صادق (ع) روايتى نقل نموده که خلاصه‌اش آنستکه آن الواح از پيغمبر (ص) بامير المؤمنين (ع) رسيد و اينک نزد ما است و در آن علم اوّلين و آخرين جمع است و جفر عبارت از آنست و ما وارث تمام انبيائيم عصاى موسى هم نزد ما است و قريب باين مضمون از امير المؤمنين (ع) هم نقل شده است و گفته‌اند مأمور شدند بنى اسرائيل که اخذ نمايند بواجبات و مستحبات از آن احکام که احسن است از مباحات يا عمل نمايند بطرف راجح از دو طرف تخيير مانند عفو نسبت بانتقام و بنظر حقير مراد اخذ باحسن الوجوه است که مستفاد از اخذ بقوت است يعنى به بهتر وجهى از وجوه ممکنه بآنها عمل نمايند و مراد از دار الفاسقين يا جهنم است يا منازل قرون ماضيه و اقواميکه با خدا مخالفت نمودند که براى عبرت بآنها ارائه داده ميشود.