1- عدّهاى، نه خود موعظه مىکنند ونه تحمّل موعظه کردن ديگران را دارند. وَ إِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ ...
2- گناه بىتفاوتى خود را نبايد با «خواستهِ الهى» توجيه کرد. «لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّهُ مُهْلِکُهُمْ»
3- بىتفاوتها، به جاى اعتراض به اهل گناه، به آمرين به معروف اعتراض مىکنند. «لِمَ تَعِظُونَ»
4- در مقابل کسانى که موعظه و تلاش تربيتى را بىاثر مىدانند بايد مقاومت کرد.
لِمَ تَعِظُونَ ... قالُوا مَعْذِرَةً زيرا بازنداشتن مردم از گناه، مسئوليّت دارد و بايد پاسخگو باشيم.
5- قضاوتِ عجولانه، ممنوع است. نمىتوان گفت: خداوند اين گروه را عذاب يا هلاک خواهد کرد، شايد پرهيزکار شوند. مُهْلِکُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ ... لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
6- نهى از منکر واجب است؛ يا براى اينکه افراد فاسق با ايمان شوند، «لَعَلَّهُمْ
«1». آلعمران، 112.
«2». بقره، 61.
«3». آلعمران، 21.
«4». نهجالبلاغه، نامه 45.
جلد 3 - صفحه 206
يَتَّقُونَ» يا براى عذر داشتن خود انسان نزد خداوند. «مَعْذِرَةً» (پس لازم نيست حتماً نهى از منکر اثر کند، تا بر ما واجب شود، زيرا ما مأمور به وظيفهايم، نه ضامن نتيجه)
7- مردان خدا، از اصلاح جامعه نا اميد نمىشوند و امر به معروف و نهى از منکر را ترک نمىکنند. «وَ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ»