اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَن يَهدِ اللّه‌ُ فَهُوَ المُهتَدِي وَ مَن يُضلِل فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الخاسِرُون‌َ (178)
هر کس را که خداوند هدايت نمايد پس او است هدايت شده و کسي را که گمراه نمايد پس آنها آنهايي هستند زيان‌کاران.
مَن يَهدِ اللّه‌ُ هدايت دو قسم است يکي ارائه طريق و اينکه نسبت بجميع مکلفين است و اينکه هم دو قسم است تکويني و تشريعي، تکويني اعطاء عقل و شعور و ادراک و اختيار و قوّه و قدرت است نسبت بهمه علي السواء است، و تشريعي ارسال
جلد 8 - صفحه 34
رسل و انزال کتب و جعل احکام و وجود مبلّغين از اوصياء و علماء و مبيّنين احکام و واعظين و آمرين بمعروف و ناهين از منکر و مجرد اينکه قسم کافي نيست زيرا از طرف خداوند کوتاهي نشده بلکه قابليت محل هم شرط است که قبول کند و بپذيرد و قسم دوم ايصال بمطلوب است که خداوند هر محلي که قابليت داشته باشد يک نوع عنايتهاي خاصي نسبت باو ميفرمايد مثل توفيق و ايجاد ميل و رغبت بعبادت و ايمان و رفقاي خوب و بيداري در سحر و زيادتي اسباب و مراد از آيه شريفه اينکه قسمت است که کسي را که خداوند اينکه نحو هدايت فرمايد فَهُوَ المُهتَدِي لذا هميشه از خدا بخواهيد اينکه قسمت را و الّا قسمت اول که خداوند بر حسب حکمت ايجاد فرموده وَ مَن يُضلِل خداوند کسي را گمراه نميفرمايد اضلال الهي آنست که بنده اگر قابليت هدايت ندارد و فرمايشات او را نمي‌پذيرد خداوند او را بخود واگذار ميکند و سلب توفيق و اسباب از او ميشود و شيطان و نفس امّاره بر او مسلط ميشوند و در ضلالت و گمراهي ميافتد و مخذول و منکوب ميگردد فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الخاسِرُون‌َ تعبير بکلمه هم براي تأکيد است چنانچه تقديم فاولئک بر خاسرون هم اثبات انحصار ميکند که خسراني بالاتر از ضلالت و گمراهي نيست که راه بجايي نبرد مثل منافقين و ضالين است که ميفرمايد مُذَبذَبِين‌َ بَين‌َ ذلِک‌َ لا إِلي هؤُلاءِ وَ لا إِلي هؤُلاءِ وَ مَن يُضلِل‌ِ اللّه‌ُ فَلَن تَجِدَ لَه‌ُ سَبِيلًا نساء آيه 142.