تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ (204)
ترجمه
و چون خوانده شود قرآن پس گوش دهيد آنرا و خاموش باشيد اميد است که شما رحمت کرده شويد.
تفسير
گفتهاند نازل شده است در خصوص نماز چون در صدر اسلام بعضى از مسلمانان با يکديگر راجع بامر نماز از قبيل آنکه اين رکعت چندم امام است سخن مىگفتند پس مأمور شدند باستماع قرائت امام و سکوت براى آن و در روايات عديده از ائمه اطهار باين معنى تصريح شده است اگر چه در بعضى از روايات تصريح بتعميم حکم نسبت بنماز و غير آن شده است و مقتضاى جمع بين روايات آنستکه حکم باستحباب مؤکد آن شود مطلقا خصوص در دو رکعت اول نمازهائيکه امام بلند قرائت ميکند و مأموم ميشنود که احتياط در آنستکه استماع و انصات از مأموم ترک نشود و چون در بعضى از روايات تصريح بجواز قرائت در پشت سر امام مخالف شده اگر چه بشنود قرائت او را در صورتى که تقيّه نباشد و مسلّم فقهاء اماميّه است که استماع و انصات مطلقا واجب نيست نميشود بظاهر آيه که وجوب است حکم نمود علاوه بر آنکه ظهور امر در وجوب خصوصا در قرآن و اخبار معصومين (ع) بقدرى ضعيف است که باندک صارفى از دست ميرود و در اينجا شايد ذيل آيه باشد که دلالت دارد بر آنکه استماع و انصات موجب رحمت است که مشعر است بر آنکه ترکش موجب رحمت نيست نه آنکه موجب غضب است و اللّه اعلم.