1- آنکه با شنيدن نداى اذان و آيات الهى بى‌تفاوت باشد، بايد در کمال ايمان خود شک کند. «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ»
2- ذکر خدا از سوى هرکس که باشد، در مؤمن اثر مى‌گذارد. «إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ»
3- ايمان، با عشق و خشيت درونى همراه است. الْمُؤْمِنُونَ ... وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ
4- ايمان، مراتب ودرجاتى دارد وقابل کاهش وافزايش است. «زادَتْهُمْ إِيماناً»
5- ترسى که ريشه در جهل داشته باشد بد است، ولى ترسى که از معرفت سرچشمه بگيرد پسنديده است. الْمُؤْمِنُونَ ... وَجِلَتْ
6- هر آيه‌ى قرآن، حجّت و دليل و نورى است که مى‌تواند بر ايمان بيافزايد. إِذا تُلِيَتْ ... زادَتْهُمْ إِيماناً
7- مؤمن، ميان بيم و اميد است. «الْمُؤْمِنُونَ، وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ، يَتَوَکَّلُونَ»
8- کسى که تنها خداوند را ربّ خود مى‌داند، به او توکّل مى‌کند. «عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَکَّلُونَ»
9- نشانه‌ى ايمان کامل آن است که دل مؤمن با ياد خدا خشيت پيدا کند، «وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ»، با تلاوت و يادآورى آيات الهى، بر ايمانش افزوده شود، «زادَتْهُمْ إِيماناً» و توکّل بر خدا کرده، «يَتَوَکَّلُونَ» نماز را به پا دارد، «يُقِيمُونَ» و به ديگران نيز کمک مى‌رساند. «يُنْفِقُونَ»
10- رفتار هرکس، برخاسته از انگيزه‌ها، ديدگاه‌ها و اعتقادات اوست. إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ ... يُقِيمُونَ ... يُنْفِقُونَ
11- اسلام، انفاق بخشى از مال و دارايى را لازم دانسته است، نه تمام آن را. «مِمَّا
«1». فاطر، 28.
«2». تفسير نمونه.
جلد 3 - صفحه 269
رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ» (يکى از معانى «مِن»، تبعيض است)
12- نماز و انفاق شخص مؤمن مقطعى نيست؛ بلکه مستمرّ ودائمى است.
يُقِيمُونَ ... يُنْفِقُونَ
13- انفاق، بايد از مال حلال و روزى الهى باشد. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ» (چون رزق را به خدا نسبت داده است و خداوند رزق حرام نمى‌دهد)
14- مؤمن، دارايى خود را بخشش الهى مى‌داند، نه محصول دست رنج خويش و اين عقيده، گذشت و انفاق را بر او آسان مى‌کند. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ»