اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ يَعِدُکُم‌ُ اللّه‌ُ إِحدَي الطّائِفَتَين‌ِ أَنَّها لَکُم وَ تَوَدُّون‌َ أَن‌َّ غَيرَ ذات‌ِ الشَّوکَةِ تَکُون‌ُ لَکُم وَ يُرِيدُ اللّه‌ُ أَن يُحِق‌َّ الحَق‌َّ بِکَلِماتِه‌ِ وَ يَقطَع‌َ دابِرَ الکافِرِين‌َ «7»
و ياد کن زماني که وعده فرمود خداوند شما را که يکي از دو طائفه عير ابي سفيان يا جيش قريش محققا آن يکي از براي شما باشد و شما دوست ميداشتيد که آن عير که عدّه آنها کم بود و چندان قوه و قدرت نداشتند از براي شما باشد و خداوند اراده فرمود اينکه حق که دين مقدس اسلام است بفرمايشات خود ثابت فرمايد و ريشه کفار را بر کند خلاصه کلام- مستفاد از تفسير علي إبن ابراهيم و ابي حمزه و از ارباب سير و تواريخ اينکه ابو سفيان با جماعتي که بالغ بر چهل نفر بودند از شام مال التجاره براي مکه ميآوردند از آن طرف کفار قريش هم انتظار آنها را داشتند حضرت رسالت باصحاب فرمود از مدينه ميرويم و بيکي از دو امر نائل ميشويم يا غنائمي بدست شما ميآيد از قافله ابي سفيان که خداوند غنائم کفار حربي را براي مسلمانان حلال فرموده فقط خمس آن را بايد رد کنند، يا جهاد با کفار و خداوند وعده نصرت داده و غلبه با شما است، و اصحاب اولا کراهت داشتند از خروج از مدينه زيرا خطر جاني داشت براي آنها و آن ايمان کامل را بوعده الهي نداشتند که در آيه قبل بيان شد و پس از خروج متمايل بودند که برخورد کنند بقافله و غنائم از آنها بدست آورند چون عده آنها کم بود فقط چهل نفر بودند و خطر احتمالش ضعيف بود ولي خداوند اراده فرموده بجهاد با کفار و اعلاء کلمه اسلام و هلاکت کفار و فتح و فيروزي مسلمانان لذا ميفرمايد:
وَ إِذ يَعِدُکُم‌ُ اللّه‌ُ إِحدَي الطّائِفَتَين‌ِ طائفه ابي سفيان که تعبير بعير ميکنند که قافله شام باشد يا طائفه کفار قريش که جهاد با آنها باشد أَنَّها لَکُم ضمير
جلد 8 - صفحه 81
ها مرجعش بکلمه احدي است که يکي از اينکه دو براي شما و بنفع شما باشد يا استفاده مادي غنائم يا غلبه بر کفار و اهلاک آنها.
وَ تَوَدُّون‌َ أَن‌َّ غَيرَ ذات‌ِ الشَّوکَةِ تَکُون‌ُ لَکُم که عير و قافله باشد و کراهت داشتيد از جهاد با کفار چون عدّه آنها بسيار و با قوّه و قدرت و مکمل و مسلّح بودند که آنها ذات الشوکه بودند و لکن اراده خداوند تعلق گرفته بود بجهاد که مفاد وَ يُرِيدُ اللّه‌ُ أَن يُحِق‌َّ الحَق‌َّ بِکَلِماتِه‌ِ حق دين اسلام است و کلمات الهي قرآن مجيد و فرامين الهي است که امر بجهاد فرموده وَ يَقطَع‌َ دابِرَ الکافِرِين‌َ که سرکوبي کفار و ذلت و هلاکت و از بين رفتن آنها است و پس از آنکه پيغمبر با اصحاب خارج شدند از مدينه خبر بابي سفيان رسيد فرستاد نزد کفار قريش که حرکت کنند و بيايند بطرف مدينه و مسلمين را بقتل رسانند و بکلي دستگاه اسلام و مسلمين را درهم کوبند و قريش ملحق شدند بعير ابو سفيان و مقابل شدند با لشکر اسلام و خداوند آنها را مخذول و منکوب نمود چنانچه بيايد و اينکه مفاد آيه شريفه است