اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُجادِلُونَک‌َ فِي الحَق‌ِّ بَعدَ ما تَبَيَّن‌َ کَأَنَّما يُساقُون‌َ إِلَي المَوت‌ِ وَ هُم يَنظُرُون‌َ «6»
همين فريق مؤمنين که کراهت داشتند از خروج پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم با آن حضرت مجادله ميکردند با اينکه خروج آن حضرت بر طبق حق بوده و بامر الهي بوده بعد از اينکه بر آنها مبين بود که حضرتش بدون دستور خداوند خروج نميفرمايد کانه آنها را ميکشند رو بمرگ و آنها مرگ را بالعيان مشاهده ميکنند توضيح کلام اينکه قضيه بدر بعين شباهت دارد بقضيه موسي و قومش در جنگ با امالقه که شرحش گذشت که قوم موسي گفتند إِنّا لَن نَدخُلَها أَبَداً ما دامُوا فِيها و گفتند فَاذهَب أَنت‌َ وَ رَبُّک‌َ فَقاتِلا إِنّا هاهُنا قاعِدُون‌َ ابتداء اصحاب رسول اللّه اصلا کراهت داشتند در خروج از مدينه بواسطه خوف قتل و جهاد و بعد از اينکه فرمود اينکه خروج بامر پروردگار است و بحق است خارج شدند و احتمال ميدادند که برخورد کنند بقافله و عشيره ابي سفيان که از شام با امتعه بسيار ميآمدند و غنيمت زيادي بدست بياورند پس از آنکه از اينکه مأيوس شدند و ديدند که موضوع جهاد است و عسکر مشرکين بسيار و مسلّح هستند و عده اينها که فقط 313 نفر آنها هم بدون
جلد 8 - صفحه 79
اسلحه مرگ را معاينه کردند که ما يک لقمه مشرکين هستيم با اينکه اصحاب طالوت هم 313 نفر بيش نبودند و با جالوت و جنود آن يا آن قوه و قدرت و کثرت جمعيت آنها جنگيدند و فاتح شدند کَم مِن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَت فِئَةً کَثِيرَةً بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ و اينکه جهاد هم بامر الهي است و خداوند هم وعده نصرت داده مع ذلک يُجادِلُونَک‌َ فِي الحَق‌ِّ و تقاضاي رجوع بمدينه و ترک جهاد نمودند و اصرار بر اينکه امر داشتند که معناي مجادله است بَعدَ ما تَبَيَّن‌َ که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم کاري بدون وحي و فرمان الهي نميکند کَأَنَّما يُساقُون‌َ إِلَي المَوت‌ِ مثل اينکه آن حضرت آنها را سوق ميدهد رو بمرگ وَ هُم يَنظُرُون‌َ و مرگ را مشاهده ميکردند و غافل از اينکه بر فرض حضرت اجازه ميدادند و برميگشتند بمدينه جرئت مشرکين بيشتر ميشد و وارد مدينه ميشدند و آنها را ميکشتند.
تنبيه- يکي از اعتراضات يهود و نصاري بدين مقدس اسلام اينست که اينکه دين بضرب شمشير و قلدري پيش رفت کرده و ما در مجلد اول کلم الطيب جوابهاي زيادي از اينکه اعتراض داده‌ايم: اولا- جهاد در امم سابقه بسيار بوده حتي در امت موسي و يکي از ارکان دين است. و ثانيا- بعد از اينکه اينها قابل هدايت نبودند و عضو فاسد شدند براي اينکه سرايت بسائرين نکند بايد قطع کرد.
و ثالثا اغلب مجاهدات حضرت دفاعي بوده ابتدايي نبوده و لذا معاهدات آنها را مي‌پذيرفت و در موضوع جهاد اگر کفار فرار ميکردند يا امان مي‌طلبيدند يا اسلحه حرب را رها ميکردند متعرض آنها نميشدند و اگر پناه ميآوردند آنها را پناه ميداد وَ إِن أَحَدٌ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ استَجارَک‌َ فَأَجِره‌ُ حَتّي يَسمَع‌َ کَلام‌َ اللّه‌ِ ثُم‌َّ أَبلِغه‌ُ مَأمَنَه‌ُ توبه آيه 6، و از اينکه جهت در مورد فتح مکه با اينکه همه ظلم‌ها که مشرکين بآن حضرت روا داشتند و اينکه همه کشتارها که نسبت بمسلمين کردند حضرت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم همه آنها را عفو نمود و فرمود
(انتم الطلقاء)
الي غير ذلک.
80