تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَکُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَکُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْکُمْ فِئَتُکُمْ شَيْئاً وَ لَوْ کَثُرَتْ وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ «19» ترجمه‌ اگر فتح ميخواستيد پس بتحقيق آمد شما را فتح و اگر باز ايستيد پس آن بهتر است از براى شما و اگر بازگشت کنيد بازگشت ميکنيم و هرگز کفايت نمى‌کند از شما جماعت شما چيزيرا و اگر چه بسيار باشد و براى آنکه خدا با اهل ايمان است. تفسير گفته‌اند خطاب بکفار مکه است که در وقت بيرون آمدن براى جنگ پيراهن کعبه را گرفته بودند و از خداوند طلب نموده بودند که دين حق را نصرت دهد و از ابو جهل نقل شده که در وقت مهيّا شدن دو لشکر براى جنگ گفت خدايا دين قديم ما و دين جديد محمّد هر کدام را مى‌پسندى اهلش را نصرت ده و هر يک از ما دو دسته قطع رحم نموديم هلاک و موهون فرما و بنابر اين مراد آنستکه اگر طالب فتح بوديد جلد 2 صفحه 520 براى وضوح حق معلوم شد که فاتح و اهل حق کدام فرقه بودند و اگر دست برداريد از کفر و محاربه با خدا و پيغمبر بهتر است براى شما چون خير دنيا و آخرت در قبول دين اسلام و اطاعت پيغمبر خاتم است و اگر باز هوس جنگ کنيد ما هم مانند اول بسزاى کردارتان ميرسانيم و بعدّه و عدّه خودتان مغرور نشويد که هر قدر باشيد هيچ کارى نمى‌توانيد بکنيد چون خداوند با اهل ايمان است در کمک و نصرت و بعضى گفته‌اند خطاب بمسلمانان است و مراد آنستکه اگر طالب فتح بوديد خدا عطا فرمود بشما و اگر بعد از اين خوددارى کنيد از طمع در غنيمت و تأمّل در جهاد که در اوائل اين سوره بيان شد بهتر است براى شما و اگر باز مجادله و عود نمائيد بحال سابق ما هم همان جواب و انکار را اعاده ميدهيم و با آنحال هر قدر جمعيت داشته باشيد هيچ مفيد بحال شما نيست و اين براى آنستکه خداوند ناصر و معين اهل ايمان است و اين سلوک اهل ايمان نيست لذا با شما کمک نمى‌کند و فتح نمى‌کنيد بلکه قادر بر دفاع از خودتان هم نمى‌شويد و بعضى انّ بکسر همزه قرائت نموده‌اند و بنابر اين معنى واضح و اين جمله مربوط بسابق نيست و مؤيّد معنى دوم آيه بعد است که معلوم است ناظر بهمان مجادله اوائل سوره است.