تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُکْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ «22» وَ لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِيهِمْ خَيْراً لَأَسْمَعَهُمْ وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ «23»
جلد 2 صفحه 521
ترجمه
همانا بدترين جنبندگان نزد خدا کران گنگانند آنانکه تعقّل نمىکنند
و اگر ميدانست خداوند در آنها خيرى را هر آينه شنوانده بود آنها را و اگر شنوانده بودشان هر آينه روى ميگرداندند و آنها بودند اعراض کنندگان.
تفسير
در مجمع از امام باقر (ع) روايت نموده که نازل شده است در باره بنى عبد الدّار که دو نفر از آن طائفه بيشتر مسلمان نشده بودند و مراد کران و گنگان معنوى هستند که تفکر و تدبّر در معارف حقّه نمىنمايند و اگر قابل هدايت بدين اسلام بودند خداوند ديده بصيرت آنها را باز ميفرمود و مىفهماند حق بودن دين اسلام را بآنها ولى چون عنود و لجوج بودند اگر هم خداوند اين لطف را در باره آنها مىفرمود قبول اسلام و عمل باحکام آن نمىنمودند و اعراض مىکردند و کفر جحودى را شعار خود مىنمودند و حالشان بدتر ميشد و عقابشان اشدّ بود و در آيه دلالت است بر آنکه خداوند هيچ مرتبه از لطف را در باره هيچ طبقه از خلق دريغ نمىفرمايد مگر براى عدم قابليت آنها ..