تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَخُونُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوا أَماناتِکُمْ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ «27» وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُکُمْ وَ أَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ «28»
ترجمه
اى کسانيکه ايمان آورديد خيانت مکنيد با خدا و پيغمبر و خيانت ميکنيد امانتهاتانرا و شما ميدانيد
و بدانيد جز اين نيست که اموالتان و اولادتان بلا است و آنکه خداوند نزد او مزدى است بزرگ.
تفسير
در مجمع از صادقين عليهما السلام نقل نموده که نازل شده است در باره أبو لبابة انصارى چون پيغمبر (ص) يهود بنى قريظه را بيست و يک شب محاصره فرموده بود و آنها طلب صلح نمودند بهمان نحو که بنى نضير که دسته ديگر از يهود بودند صلح کرده بودند که بروند در اذرعات و اريحا از بلاد شام و پيغمبر (ص) قبول نفرمود مگر آنکه راضى شوند بحکم سعد بن معاذ در باره آنها پس تقاضا نمودند که حضرت رسول (ص) أبو لبابة را نزد آنها بفرستد تا با او مشورت نمايند و او خيرخواه آنها بود چون عيال و اولاد و اموالش در دست آنها بود و حضرت اجابت فرمود و أبو لبابة را نزد آنها فرستاد و چون از او پرسيدند
جلد 2 صفحه 524
که بحکم سعد بن معاذ راضى شويم يا نه أبو لبابة با انگشت بگلوى خود اشاره نمود براى آنکه بفهماند حکم سعد قتل است پس جبرئيل نازل شد و اين آيه را آورد و أبو لبابة فهميد که خيانت بخدا و پيغمبر (ص) نموده و پشيمان شد و خود را بستون مسجد بست و قسم باد کرد که چيزى نخورد و نياشامد تا بميرد يا توبه‌اش قبول شود و هفت روز به اين بود تا آنکه بيهوش افتاد و توبه‌اش قبول شد و او را خبر دادند گفت قسم بخدا خود را نگشايم تا آنکه پيغمبر (ص) بدست خود مرا بگشايد و آنحضرت ملتمس او را اجابت فرمود و خواست براى کفّاره اين گناه تمام اموال خود را بفقرا دهد پيغمبر (ص) فرمود ثلث مالت را بده کافى است و قمى ره از امام باقر (ع) نقل نموده که خيانت با خدا و پيغمبر (ص) معصيت آندو است و اما خيانت در امانت پس هر انسانى مأمون است بر چيزيکه خدا واجب فرموده است بر او حقير عرض مى‌کنم شايد مراد از معصيت آندو معصيت پيغمبر در احکام شخصيّه آنحضرت باشد که جزء دين نيست و چون اطاعت آنحضرت را خداوند واجب فرموده معصيت او معصيت خدا است مانند وجوب اطاعت پدر و معصيت خداوند در احکام دينيّه خيانت در امانت است چون دين امانت الهيّه است در نزد اهل آن و محتمل است مراد از خيانت با خدا و رسول مخالفت اوامر و نواهى آندو و خيانت با حوزه و مملکت اسلامى باشد مانند آنکه با اجانب سازش و کشف اسرار مسلمانان را نزد آنها نمايند و مراد از خيانت در امانات خيانت در امانات اشخاص اعم از نفوس و اعراض و اموال آنها باشد لذا اضافه بآنها شده است چون آنهم حرام و قبيح عقلى است و محتمل است هر دو خيانت بيک معنى باشد و فرمايش امام باقر (ع) هم اشاره باين باشد يعنى خيانت با خدا و پيغمبر مکنيد با آنکه خيانت ميکنيد در اينصورت با امانات خودتان که احکام الهى باشد چون اطاعت آندو واجب و معصيتشان حرام است و شما ميدانيد که معصيت آندو خيانت با امانت الهيّه است و آن حرام و ممنوع است شرعا و عقلا و بنابر اين تخونوا منصوب است و مفعول معه ميباشد چون واو بمعنى مع است و محتمل است و او عاطفه باشد و تخونوا مجزوم بلا ناهيه و بنابر اين معنى واضح است و بدانيد محقّقا اموال و اولاد شما ابتلا و امتحان الهى است از براى شما چون شما را از ياد خدا غافل ميکند و معلوم ميشود که محبّت خدا در شما رسوخ دارد يا آنها چنانچه نسبت بابو لبابه شد و بدانيد که صلاح دنيا و آخرت در ترجيح جانب محبت خدا است چون در بساط قرب او اجر عظيم است و از جانب آنها جز زحمت و خسارت نيست
جلد 2 صفحه 525
و در مجمع از امير المومنين عليه السلام نقل نموده که هيچ يک از شما نگوئيد خدايا پناه مى‌برم بتو از فتنه چون کسى نيست که مشغول به فتنه نباشد بلکه در وقت استعاذه پناه ببريد بخدا از مضلّات فتن چون خدا فرموده جز اين نيست که اموال و اولاد شما فتنه است ..