جنگ و جهاد در اسلام، براى کشور گشايى نيست، بلکه براى گسترش مکتب اسلام و مقابله با فتنه است. در قرآن، فتنه بالاتر از قتل، «الْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ» «2» بلکه شديدتر از آن شمرده شده است. «الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ» «3»
«فتنه»، معناى وسيعى دارد و شامل هر گونه اعمال فشار مىشود. در قرآن، فتنه به معناىشرک نيز آمده است، شايد به اين لحاظ که از سوى مشرکان انواع محدوديّتها و اعمال فشارها بر فکر و روح حقّطلبان و جامعهى آنان انجام مىگيرد، يا از آن جهت که شرک،
«1». مجادله، 21.
«2». بقره، 217.
«3». بقره، 191.
جلد 3 - صفحه 318
موجب عذاب ابدى مىشود. همچنين تحميل کفر بر مؤمنان و انسانهاى پاکفطرت نيز فتنه است. «1»
به فرمودهى امام صادق عليه السلام تحقّق قطعى و نهايى اين آيه، در زمان حضرت مهدى عليه السلام است. «2» امام باقر عليه السلام فرمود: «تأويل اين آيه هنوز نيامده است، آنگاه که زمان تأويل آيه برسد، فتنهگران کشته و شرکى نخواهد بود». «3»
اين آيه، با آزادى در پذيرش دين: «لا إِکْراهَ فِي الدِّينِ» «4» منافات ندارد، چون بايد فتنه و طاغوت را زدود، تا فضا براى انتخاب و اختيار انسان باز شود.