تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَکُونَ فِتْنَةٌ وَ يَکُونَ الدِّينُ کُلُّهُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (39)
بعد از آن خطاب به پيغمبر و مؤمنين فرمايد:
وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَکُونَ فِتْنَةٌ: و بکشيد کفار را تا اينکه نبوده باشد فتنه يعنى شرک. و تسميه شرک به فتنه جهت آنست که کافر غير معاهد، عزيز است در ميان قوم خود و داعى مسلمانان است به کيش خود، و اين موجب فتنه باشد. پس مراد آنست که مقاتله نمائيد به کفار تا هيچ مشرکى نماند از وثنىّ و اهل کتاب غير معاهد و جميع اديان باطله مغلوب و مضمحل گردد. «1» وَ يَکُونَ الدِّينُ کُلُّهُ لِلَّهِ: و تا باشد همه دين خالص و خاص مر خداى را، يعنى دين حقه الهيه بر همه اديان غالب گردد.
در مجمع- طبرسى رحمه اللّه فرمايد: مجتمع شوند اهل حق و اهل باطل بر دين حق در معتقدات و افعال، پس مى‌باشد دين در اين هنگام براى خدا به سبب اجتماع مردم بر آن.
در مجمع و عياشى از حضرت صادق عليه السّلام انّه قال لم يجئ تأويل هذه الاية، و لو قد قام قائمنا بعد سبرى من يدرکه ما يکون من تأويل هذه الاية و ليبلغنّ دين محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ما بلغ اللّيل حتّى لا يکون مشرک على ظهر الارض کما قال: يعبدوننى لا يشرکون بي شيئا. «2» زراره روايت نمايد از
«1» مراد از کافر غير معاهد، پيروان اديان آسمانى هستند که با مسلمانان عهد و پيمان نبسته‌اند و در اصطلاح فقهى به اينگونه کفار، کافران حربى گفته مى‌شود. منظور از وثنىّ، بت پرستان مى‌باشند.
«2» مجمع البيان، جلد 2، صفحه 543- تفسير عياشى، جلد 2، صفحه 56، حديث 48.
جلد 4 صفحه 342
حضرت صادق عليه السّلام که آن سرور فرمود: تأويل اين آيه هنوز واقع نشده، بلکه آن در زمانى باشد که قائم ما به امر دين قيام نمايد وصيت دين محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را به جميع اقطار و اکناف عالم رساند که هيچ شرک روى زمين باقى نماند.
فَإِنِ انْتَهَوْا: پس اگر باز ايستند کفار از کفر به ايمان، فَإِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصِيرٌ: پس بتحقيق که خداى تعالى به آنچه ايشان مى‌کنند بيناست ظاهر و باطن آنها را، مخفى نيست بر ذات احديت او چيزى، و بر وفق اعمال مجازات خواهد داد.