نکته‌های تفسیر نور

اين آيه بعد از بيان الطاف و امدادهاى الهى نسبت به مسلمانان، از کم جلوه دادن کفّار در چشم آنان سخن مى‌گويد که در چند مرحله انجام گرفت: يکى آنکه پيامبر صلى الله عليه و آله آنان را در جلد 3 - صفحه 326 خواب، اندک ديد و نقل خواب براى مسلمانان، روحيّه‌ى آنان را بالا برد. ديگر آنکه مسلمانان را در ديد کفّار کم جلوه داد، تا آنان لشکر تازه نفس براى امداد، از مکّه درخواست نکنند (که در آيه‌ى بعد مطرح مى‌شود). همچنين «عاتکه»، عمّه‌ى پيامبر سه روز قبل از جنگ بدر، در مکّه خواب ديد که کسى فرياد مى‌زند: اى مردم مکّه! به‌سوى قتلگاه خود بشتابيد! سپس منادى بالاى کوه ابوقبيس، قطعه سنگى را تکان مى‌دهد، سنگ متلاشى شده، هر قسمتى به يکى از خانه‌ها مى‌افتد و از مکّه، خون جارى مى‌شود. اين خواب دهان به دهان نقل مى‌شود و کفّار را به وحشت مى‌افکند. اينها طرح خدا براى پيروزى مسلمانان در جنگ بدر است. «1» پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله فرمودند: «خواب بر سه قسم است: يا بشارتى از سوى خداوند است، يا غم و اندوهى از طرف شيطان مى‌باشد و يا مشکلات روزمرّه‌ى انسان که در خواب آن را مى‌بيند». «2» خواب انبيا و اولياى الهى از قبيل قسم اوّل است، لذا حجّيت دارد. در حديثى ديگر آن حضرت فرمودند: «رؤياى افراد صالح، بشارتى از جانب خداوند است و جزيى از اجزاى نبوّت است». «3» البتّه خواب اولياى الهى، نيازمند تعبير است، مانند: خواب حضرت يوسف عليه السلام در مورد سجده کردن خورشيد و ماه و ستارگان بر او، و گاهى بيان حکم و واقعه است و نيازى به تعبير ندارد، مانند خواب حضرت ابراهيم عليه السلام در مورد ذبح فرزندش اسماعيل و يا رؤياى پيامبر در اين آيه. گرچه خواب انبيا، پرتوى از وحى است ودر قرآن، بارها از رؤياهاى صادقه‌ى حضرت ابراهيم عليه السلام و پيامبراکرم صلى الله عليه و آله سخن به ميان آمده است.