«عدوة» از «عدو» به معناى حاشيه، کنار و اطراف است. کلمه‌ى «دنيا» از «دُنُوّ» به معناى پايين و نزديکتر و «قصوى» و «اقصى» به معناى دورتر و بالاتر است. که اين دو بيانگر
جلد 3 - صفحه 324
منطقه‌ى عملياتى جنگ بدر است که مسلمانان نزديکتر از کفار به مدينه بوده‌اند يا آنها در منطقه‌اى پايين‌تر و پست‌تر و دشمنان در بلندى و ارتفاع بوده‌اند.
در جنگ بدر، کفّار نه تنها از نظر سلاح و تعداد نفرات و آمادگى روحى و جسمى برترى داشتند، بلکه از نظر منطقه‌ى استقرار نيرو نيز برتر بودند و مى‌توانستند از کنار درياى احمر، راهى براى فرار پيدا کنند، ولى خداوند مسلمانان را که تنها به قصد مصادره‌ى اموال کفّار آمده بودند، با آنان روبرو ساخت و چاره‌اى جز درگيرى نبود و تنها لطف خدا مسلمانان را به پيروزى رساند.
سيماى جنگ بدر
ترسيمى از جنگ بدر، در آيات ابتداى سوره تااينجا، امدادهاى الهى را بهتر نشان مى‌دهد:
1. در جنگ بدر شما به فکر مصادره‌ى اموال بوديد و آمادگى جنگى نداشتيد. «تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْکَةِ تَکُونُ لَکُمْ» «آيه 7»
2. جنگ که پيش آمد، بعضى ناراحت بوديد. «فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَکارِهُونَ» «آيه‌ى 5»
3. برخى از مرگ مى‌ترسيديد. «کَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ» «آيه‌ى 6»
4. پريشان بوديد و استغاثه مى‌کرديد. «تَسْتَغِيثُونَ رَبَّکُمْ» «آيه‌ى 9»
5. براى تطهير از ناپاکى‌ها و سفت‌شدن زمين ريگ‌زار، باران فرستاديم. «آيه‌ى 11»
6. اطاعت کامل از فرماندهى نداشتيد. «قالُوا سَمِعْنا وَ هُمْ لا يَسْمَعُونَ» «آيه‌ى 21»
7. برخى از شما قبلًا خيانت کرده بودند. (مانند ابولبابه) «آيه‌ى 27»
8. رهبرتان در معرض تهديدها و توطئه‌ها بود. «يَمْکُرُ بِکَ» «آيه‌ى 30»
9. اگر کار به اختيار شما مى‌بود، با اين همه مشکلات، به توافق نمى‌رسيديد. «لَاخْتَلَفْتُمْ»
و نمونه‌هاى ديگر که همه نشان مى‌دهد پيش‌آمد جنگ بدر، يک طرح الهى براى نمايش قدرت مسلمانان و ضربه‌زدن به روحيّه‌ى کفّار و مشرکان بوده است.
به همين دليل در آيه‌ى قبل، روز جنگ بدر، «روز فرقان» ناميده شد، زيرا آنقدر امدادهاى غيبى نازل شد که حقّ و حقيقت براى همه روشن شد و با اين وصف، هرکس بى‌توجّهى کرد، از روى عناد و لجاجت بود. «لِيَهْلِکَ مَنْ هَلَکَ عَنْ بَيِّنَةٍ»
جلد 3 - صفحه 325