1- تقديرهاى الهى، اراده را از انسان سلب نمىکند. «وَ إِذْ يُرِيکُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ» ترغيب دو سپاه در جنگ بدر به رويارويى، بيانگر آن است که تحقّق جنگ، از اختيار آنان خارج نبوده است.
2- امدادهاى الهى، هم پيش از جنگ نصيب مسلمانان شد، «فِي مَنامِکَ» و هم
«1». تفسير صافى.
«2». تفاسير نمونه و الميزان.
«3». آلعمران، 13.
جلد 3 - صفحه 328
هنگام جنگ. يُرِيکُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ ...
3- گاهى خداوند براى يارى رساندن به مسلمانان، با اعمال ولايت تکوينى، در ديدهها تصرّف مىکند. يُرِيکُمُوهُمْ ... فِي أَعْيُنِکُمْ قَلِيلًا
4- بهرهبردارى از حواسّ ظاهرى نيز به دست خداوند است. «فِي أَعْيُنِکُمْ قَلِيلًا وَ يُقَلِّلُکُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ»
5- پيروزى تنها به جمعيّت و نفرات نيست، بلکه عواملى همچون ايمان و روحيّهى رزمندگان و لطف و تقدير خداوند تعيين کننده است. (کلّ آيه)