اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذلِک‌َ بِما قَدَّمَت أَيدِيکُم وَ أَن‌َّ اللّه‌َ لَيس‌َ بِظَلاّم‌ٍ لِلعَبِيدِ (51)
اينکه سختي جان دادن بواسطه طغيان و کفر و شرک و اعمال زشت آنها که بدست خود پيش فرستادند نه از جهت ظلم بآنها زيرا محققا خداوند نيست ظلم کننده ببندگان چنانچه ميفرمايد إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَظلِم‌ُ مِثقال‌َ ذَرَّةٍ نساء آيه 44، و بسياري از آيات ديگر.
ذلِک‌َ بِما قَدَّمَت أَيدِيکُم در مقام خود مکرر اشاره شده که معاصي و اعمال زشت مخصوصا کفر و شرک و ظلم و فساد آثار و خيمه‌اي دارد هم در اينکه عالم هم در آن عالم قساوت قلب، سياهي دل، ضعف ايمان بلکه زوال ايمان، تسلط شيطان بعد از رحمت، سلب توفيق، غضب الهي، سلب نعم، نزول بليات و امثال اينها و سختي بجان دادن و عذاب قبر و عالم برزخ و سختي حساب و خفّت ميزان و لغزش بر صراط و آمدن نامه بدست چپ و از پشت سر و سياهي صورت و دخول در عذاب جهنم و لعن پروردگار و انبياء و ملائکه و مؤمنين و غير اينها که بر طبق همه اينها آيات و اخبار قائم است.
وَ أَن‌َّ اللّه‌َ لَيس‌َ بِظَلّام‌ٍ لِلعَبِيدِ يکي از اصول دين مسئله عدل است و عدل سه معني دارد: عدل مقابل ظلم و عدل مقابل لغو و بيهوده و بي‌فائده که بر طبق اينکه دو صريح آيات است بلکه ضروري دين بلکه جميع اديان است و عدل مقابل قبيح که اشاعره منکرند زيرا حسن و قبحي معتقد نيستند و اينکه از ضروريات مذهب شمرده شده و اماميه و معتزله معتقد هستند که آنها را عدليه مينامند.
143