اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو تَري إِذ يَتَوَفَّي الَّذِين‌َ کَفَرُوا المَلائِکَةُ يَضرِبُون‌َ وُجُوهَهُم وَ أَدبارَهُم وَ ذُوقُوا عَذاب‌َ الحَرِيق‌ِ (50)
و اگر مشاهده ميکردي زماني که ميگيرند و قبض روح ميکنند کساني را
جلد 8 - صفحه 141
که کافر شدند ملائکه ميزنند صورت آنها و پشت آنها را و بچشيد عذاب سوزنده را وَ لَو تَري جزاء آن محذوف است يعني لرأيت منظرا عجيبا عظيما، إِذ يَتَوَفَّي توفي قبض بشدّت و قوت است و از اينکه باب است توفي دين که دائن از مديون اتخاذ ميکند و باين سبب حضرت ملک الموت را قابض ارواح گفتند، و نسبت توفي در آيات شريفه گاهي بخداوند داده شده اللّه‌ُ يَتَوَفَّي الأَنفُس‌َ حِين‌َ مَوتِها زمر آيه 43، گاهي نسبت بملک الموت داده شده قُل يَتَوَفّاکُم مَلَک‌ُ المَوت‌ِ الَّذِي وُکِّل‌َ بِکُم سجده آيه 110، گاهي بملائکه مثل همين آيه و اينها طولي است قبض ملائکه بامر ملک عزرائيل، حضرت ملک الموت و او مأمور بامر خدا، و ملائکه اعوان او هم ملائکه رحمت و هم ملائکه عذاب هستند الَّذِين‌َ کَفَرُوا شامل جميع کفار و کساني که در حکم کفار هستند که بر خلاف دين حق هستند ميشود نه خصوص مشرکين بدر که بدست ملائکه کشته شدند چنانچه مفسرين توهم کردند بمناسبت آيات قبل، و شاهد بر اينکه عموم علاوه بر ظهور نفس اينکه جمله آيه شريفه فَکَيف‌َ إِذا تَوَفَّتهُم‌ُ المَلائِکَةُ يَضرِبُون‌َ وُجُوهَهُم وَ أَدبارَهُم محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم آيه 29.
الملائکة ملائکه عذاب که اعوان ملک الموت هستند بخلاف اهل ايمان که ملائکه رحمت که دسته ديگر اعوان ملک الموت هستند قبض روح ميکنند يَضرِبُون‌َ وُجُوهَهُم وَ أَدبارَهُم ضرب با تازيانه آتشي و مراد از وجوه مقابل رو است و از ادبار عقب سر چنانچه ميفرمايد الَّذِين‌َ طَغَوا فِي البِلادِ فَأَکثَرُوا فِيهَا الفَسادَ فَصَب‌َّ عَلَيهِم رَبُّک‌َ سَوطَ عَذاب‌ٍ حجر آيه 10 و 11 و 12.
وَ ذُوقُوا عَذاب‌َ الحَرِيق‌ِ يعني ملائکه بآنها ميگويند بچشيد عذاب سوزنده را، در جاي ديگر ميفرمايد وَ لَو تَري إِذِ الظّالِمُون‌َ فِي غَمَرات‌ِ المَوت‌ِ وَ المَلائِکَةُ باسِطُوا أَيدِيهِم أَخرِجُوا أَنفُسَکُم‌ُ اليَوم‌َ تُجزَون‌َ عَذاب‌َ الهُون‌ِ بِما کُنتُم تَقُولُون‌َ عَلَي اللّه‌ِ
جلد 8 - صفحه 142
غَيرَ الحَق‌ِّ وَ کُنتُم عَن آياتِه‌ِ تَستَکبِرُون‌َ انعام آيه 93، و بقرينه صدر اينکه آيه وَ مَن أَظلَم‌ُ الاية و ذيل آيه مراد از ظالمين کفار هستند نه مطلق ظالم چنانچه در تفسير آيه مجلد پنجم بيان کرده‌ايم.