اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کَدَأب‌ِ آل‌ِ فِرعَون‌َ وَ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم کَذَّبُوا بِآيات‌ِ رَبِّهِم فَأَهلَکناهُم بِذُنُوبِهِم وَ أَغرَقنا آل‌َ فِرعَون‌َ وَ کُل‌ٌّ کانُوا ظالِمِين‌َ (54)
مثل ديدن و سلوک آل فرعون و کفاري که قبل از آنها بودند که تکذيب کردند بآيات پروردگار خود انبياء را ساحر کذاب مجنون گفتند، معجزات آنها را حمل بسحر نمودند پس ما آنها را هلاک کرديم بواسطه گناهان آنها و آل فرعون را در رود نيل غرق نموديم و تمام اينها ظالم بودند.
کَدَأب‌ِ آل‌ِ فِرعَون‌َ وَ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم تکرار اينکه جمله بعضي گفتند اول راجع بعقوبت اخروي است و دوم راجع ببليات دنيوي، بعضي گفتند اول راجع بتشبيه در تکذيب انبياء است و دوم در استيصال، بعضي گفتند اول راجع بعذاب است و دوم راجع بکيفيت عذاب و تمام اينکه وجوه بدون مدرک است و آنچه بنظر ميرسد و اللّه العالم اينکه اول راجع بشرک و کفر و ارتکاب معاصي است که فقط ظلم بنفس است و مستحق عذاب آخرت و بليات دنيوي و سلب نعم ميشود که حال اينکه کفار و مشرکين شبيه آل فرعون و کفار قبل از آنها است که در عذاب و بلاء و سلب نعم مشترکند چون در شرک و کفر و معاصي شبيه بآنها هستند و دوم راجع بظلم و اذيت بانبياء و مؤمنين و آيات الهيه است و شاهد بر اينکه دعوي اينکه در آيه قبل فرمود کَفَرُوا بِآيات‌ِ اللّه‌ِ و در اينکه آيه فرمود کَذَّبُوا بِآيات‌ِ رَبِّهِم که تکذيب بانبياء ظلم بآنها است، و نيز در آيه قبل فرمود فَأَخَذَهُم‌ُ اللّه‌ُ بِذُنُوبِهِم که اخذ بذنب عذاب آخرت و سلب نعم و نزول بليات است لذا فرمود إِن‌َّ اللّه‌َ قَوِي‌ٌّ شَدِيدُ العِقاب‌ِ عقاب شديد در آخرت و جهنم است و در اينکه آيه فرمود فَأَهلَکناهُم بِذُنُوبِهِم وَ أَغرَقنا آل‌َ فِرعَون‌َ که در حديث است (الملک يبقي مع الکفر و لا يبقي مع الظلم).
و نيز شاهد قوي جمله اخير است که فرمود وَ کُل‌ٌّ کانُوا ظالِمِين‌َ که
جلد 8 - صفحه 146
تمام اينها چه مشرکين و کفار مکه و چه آل فرعون و چه قوم انبياء قبل ظلم در حق انبياء و مؤمنين بآنها کردند.
و نيز از شواهد قوي اينکه آل فرعون و امم سابقه قبل از بعثت انبياء و ظلم بآنها گرفتار هلاکت نشدند تمام بعد از ظلم بآنها بود و لکن عذاب آخري مسلّما داشتند و صريح قرآن بر اينکه دعوي قائم است وَ ما کان‌َ رَبُّک‌َ مُهلِک‌َ القُري حَتّي يَبعَث‌َ فِي أُمِّها رَسُولًا يَتلُوا عَلَيهِم آياتِنا وَ ما کُنّا مُهلِکِي القُري إِلّا وَ أَهلُها ظالِمُون‌َ قصص آيه 59 و غير اينها.