اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن جَنَحُوا لِلسَّلم‌ِ فَاجنَح لَها وَ تَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ إِنَّه‌ُ هُوَ السَّمِيع‌ُ العَلِيم‌ُ (61)
و اگر کفار حاضر شدند و مايل شدند بصلح و مسالمت پس تو هم حاضر شو و مايل شو بمسالمت و توکل بر خداوند کن بدرستي که خداوند او است شنوا و دانا وَ إِن جَنَحُوا جنح بمعني ميل و اقبال است للسلم مسالمت است که آنها متعرض شما مسلمين نشوند شما هم بآنها کاري نداشته باشيد بآن نحوي که حاضر شدند بدادن جزيه اهل کتاب يا فديه يا هر نحوي که تسالم کردند فَاجنَح لَها اشکال- للسلم مذکر است و کلمه لها مؤنث.
جواب- مسلما سلّم يک طرفي نيست که اينکه طرف متعرض آن طرف نباشد ولي آن طرف متعرض باشد بلکه طرفيني است پس بمعني مسالمت است و تأنيث دارد اشکال- اينکه آيه منافي است با آيه فَاقتُلُوا المُشرِکِين‌َ حَيث‌ُ وَجَدتُمُوهُم توبه آيه 5، و آيه قاتِلُوا الَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ توبه آيه 29، و غير اينها پس بايد ملتزم شد که اينکه آيه منسوخ شده بآن آيات.
جواب- تا مادامي که جمع دلالي داريم نوبت بمسئله ناسخ و منسوخ نميرسد آن آياتي که امر بقتل فرموده مطلق است يعني سواي اينکه جناح بسلم داشته باشند يا نه و اينکه آيه مقيد است و البته اظهر است و حمل ظاهر بر اظهر و مطلق بر مقيد جمع دلاليست نظير اينکه بفرمايد اعتق رقبة سپس بفرمايد (لا تعتق الکافرة) مقيد ميشود برقبه مؤمنه، در اينجا بفرمايد اقتلوا المشرکين سپس بفرمايد لا تقتلوا من جنح للسلم.
وَ تَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ خداوند براي حفظ شما و انجاح مقاصد شما کافي است
جلد 8 - صفحه 153
وَ مَن يَتَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ فَهُوَ حَسبُه‌ُ طلاق آيه 3. إِنَّه‌ُ هُوَ السَّمِيع‌ُ العَلِيم‌ُ هم ظاهر کلمات آنها را ميشنود و هم باطن آنها را ميداند.