تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَکُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلالاً طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (69)
در منهج- مروى است که اصحاب بعد از نزول اين آيه، هراسان و خائف
جلد 4 صفحه 378
شده، از فديه دست کشيده گرد آن نگشتند، حق تعالى آيه شريفه نازل فرمود:
فَکُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ: پس بخوريد آنچه غنيمت گرفته‌ايد از فديه، چه آن از جمله غنايم است، حَلالًا طَيِّباً: خوردنى حلال و پاکيزه. و فايده اين قيد، ازاحه آن چيزى بود که در نفوس آنها خطور کرده بود از کراهت يا حرمت آن به سبب معاتبه در اخذ فديه.
تبصره: کسانى که از اصوليين امر بعد از حظر (منع) را مفيد اباحه دانسته، تمسک به امثال اين آيه نموده‌اند.
وَ اتَّقُوا اللَّهَ: و بپرهيزيد و بيانديشيد از عذاب و سخط الهى در مخالفت. إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ: بتحقيق که خداوند متعال آمرزنده است گناهان شما را.
مهربان است که مباح فرمود به رحمت رحيميه، آنچه از کفار اخذ کرديد و بر امم ديگر حرام بود.
در منهج- از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است که فرمود: فضّلت على الانبياء بخمس، بعثت الى الکافّة و احلّ لى المغنم و نصرت بالرّعب و جعلت لى الارض مسجدا و ظهورا و خصّصت بالشّفاعة. «1» فرمود تفضيل يافتم من بر انبيا به پنج چيز: 1- مبعوث بر کافه خلق. 2- حلال شدن غنايم. 3- منصور به رعب و خوف. 4- قرار داده براى من زمين مسجد و طهور تا هر جا روم نماز گزارم، و اگر آب نيابم بدان تيمم کنم، و حال آنکه هيچ پيغمبرى را نماز صحيح نبود مگر در محراب. 5- مخصوص شدم به شفاعت، و اذن در آن قبل از قيامت به من عطا شد به خلاف ساير انبيا که روز محشر به آنها اذن داده شود.
نکته: قوله: فکلوا، براى سببيت و سبب محذوف است تقدير اينکه: «ابحت لکم الغنائم فکلوا» و حلالا حال از مقسوم يا صفت مصدر محذوف است اى: اکلا حلالا طيّبا.
«1» در کتاب ارزشمند جامع احاديث الشيعه، جلد 3، باب نهم از ابواب تيمّم (صفحات 53 تا 55) رواياتى بدين مضمون از مجاميع معتبر حديثى نقل شده است.
جلد 4 صفحه 379