اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا إِنَّمَا المُشرِکُون‌َ نَجَس‌ٌ فَلا يَقرَبُوا المَسجِدَ الحَرام‌َ بَعدَ عامِهِم هذا وَ إِن خِفتُم عَيلَةً فَسَوف‌َ يُغنِيکُم‌ُ اللّه‌ُ مِن فَضلِه‌ِ إِن شاءَ إِن‌َّ اللّه‌َ عَلِيم‌ٌ حَکِيم‌ٌ «28»
اي کساني که ايمان آورده‌ايد جز اينکه نيست که مشرکين نجس هستند پس نبايد نزديک مسجد الحرام شوند بعد از اينکه سال آنها و اگر شما مؤمنين خوف فقر و تنگدستي داريد پس زود باشد که خدا شما را بي‌نياز کند از فضل خود اگر مشيتش تعلق بگيرد محققا خداوند عالم بوضعيات شما هست و موافق با حکمت و مصلحت شما رفتار ميفرمايد حکيم است.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بمؤمنين است يعني شما مکلف هستيد که جلوگيري کنيد و ممانعت کنيد و نگذاريد إِنَّمَا المُشرِکُون‌َ نَجَس‌ٌ در معناي نجس و معناي مشرک در کلمات مفسرين اختلاف شديدي است، بعضي گفتند مراد خباثت باطنيه حسب العقيده است، بعضي گفتند نجاست عارضيه مثل ساير متنجسات براي استعمال و ملاقات اعيان نجسه، بعضي گفتند جنايت است، بعضي گفتند کثافت است مقابل نظافت.
لکن بر طبق اخبار وارده از ائمّه طاهرين و مذهب شيعه و فتاواي علماي اعلام نجاست عينيه ذاتيه است مثل نجاست کلب و خنزير و ساير اعيان نجسه و مراد از مشرکين مطلق کفار از يهود و نصاري و مجوس است که تمام آنها مشرک هستند، اما يهود لقوله تعالي وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ عُزَيرٌ ابن‌ُ اللّه‌ِ و قوله تعالي نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ در تورات رائج آنها آدم را إبن اللّه گفته. و اما نصاري قائل بتثليث شدند و عيسي را إبن اللّه گفتند. و اما مجوس قائل بيزدان و اهرمن شدند بلکه فرقي از مسلمين مشرک هستند مثل غلات و مجسمه و مفوضه و بسياري حکم مشرک دارند مثل خوارج و نواصب که انجس از کلب هستند و مبدع و منکر يکي از ضروريات
جلد 8 - صفحه 204
دين و مرتد چه ملي و چه فطري. تفصيل اينها و بيان اختلاف فقهاء و ادله هر يک در فقه است آنجا تحقيق شده.
فَلا يَقرَبُوا المَسجِدَ الحَرام‌َ يعني نگذاريد شما مؤمنين که آنها نزديک مسجد الحرام شوند و الّا خود مشرکين که باين نهي منتهي نميشوند و در حکم مسجد الحرام است جميع مساجد مسلمين غير از مساجد ملعونه در شام و مسجد ضرار، و در حکم مشرکين است جميع نجاسات عينيه بلکه متنجسات اگر موجب تنجيس مسجد شود چون تنجيس مسجد حرام است و تطهيرش واجب، و در حکم مساجد است حرمهاي مطهره و ضرايح منوره ائمه عليهم السلام که نبايد کفار داخل شوند و تنجيس آنها حرام و تطهير آن واجب. و همچنين قرآن مجيد و اسامي الهيه و اسامي نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه عليهم السلام و تربت مقدسه بلکه مراعات ادب در جميع مقدسات دين اخبار اهل بيت و حرمهاي امام‌زادگان و منابر و غير اينها لازم است بَعدَ عامِهِم هذا سال نهم هجرت بوده که سوره برائه نازل شده يک سال قبل از فتح مکه وَ إِن خِفتُم عَيلَةً بواسطه منع مشرکين که موجب ترک معاشرت و تجارت و تکسّبات و استفاداتي که از مشرکين ميکرديد ميشود و ميترسيد بفقر و تنگدستي و عسر معيشت مبتلا شويد و اينکه دردي است که امروز بجان مسلمين افتاده که گمان ميکنند که اگر با خارجيان معاشرت و تجارت نداشته باشند بفقر و بيچارگي گرفتار ميشوند و غافل از اينکه اشياء نفيسه شما را بردند و بازاء او اسباب بازي و توالت آوردند.
فَسَوف‌َ يُغنِيکُم‌ُ اللّه‌ُ مِن فَضلِه‌ِ از برکات آسماني و زميني و غنائم دار الحرب و کثرت مسلمين و غير اينها خداوند شما را غني و ثروت‌مند و بي‌نياز ميفرمايد غايت الامر چون افعال الهي بايد موافق حکمت و مصلحت باشد ميفرمايد إِن شاءَ زيرا بسا نسبت باشخاصي صلاح آنها در فقر است إِن‌َّ الإِنسان‌َ لَيَطغي أَن رَآه‌ُ استَغني
جلد 8 - صفحه 205
علق آيه 6 و 7 إِن‌َّ اللّه‌َ عَلِيم‌ٌ بجميع امور حکيم در جميع کار ما و افعال