اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا إِن‌َّ کَثِيراً مِن‌َ الأَحبارِ وَ الرُّهبان‌ِ لَيَأکُلُون‌َ أَموال‌َ النّاس‌ِ بِالباطِل‌ِ وَ يَصُدُّون‌َ عَن سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ وَ الَّذِين‌َ يَکنِزُون‌َ الذَّهَب‌َ وَ الفِضَّةَ وَ لا يُنفِقُونَها فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ فَبَشِّرهُم بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ (34)
اي کساني که ايمان آورده‌ايد بدانيد که بسيار از علماء يهود و نصارا و عبّاد و زهاد آنها ميخورند اموال مردم را و بناحق تصرف ميکنند و جلوگيري ميکنند آنها
جلد 8 - صفحه 212
را از راه خدايي و دين حق اسلامي و کساني که ذخيره ميکنند طلا و نقره را و انفاق در راه خدا و دين حق نميکنند پس بشارت ده آنها را بعذاب دردناک.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بمؤمنين براي تنبّه آنها است که فريب علماء و زهاد اهل کتاب را نخوريد که اينها مقام علميت آنها و عبادت آنها از روي حقيقت و واقعيت نيست بدانند إِن‌َّ کَثِيراً مِن‌َ الأَحبارِ که مراد کهنه يهود و اساقفه نصاري است و الرهبان که مراد کناره‌گيري از آباديها و در بيابانها و کوه‌ها ديري و مرکزي اختيار ميکنند بعنوان اينکه ما ميخواهيم فارغ البال مشغول بعبادت باشيم و خود را از اشتغالات دنيوي و معاشرت با اهل دنيا نجات دهيم، و تعبير بکثير براي اينست که ممکن است در افراد نادره از آنها يک حقيقت و واقعيتي باشد.
لَيَأکُلُون‌َ أَموال‌َ النّاس‌ِ مراد عوام و جهال و فسّاق يهود و نصاري است بالباطل يا بعنوان رشوه در حکم يا بعنوان گناه بخشان يا به عنوان ذبيحه و امثال اينها که اگر با آنها اندک معاشرتي داشته باشيد مي‌بينيد که ثروت و مکنت اينها از تمام طبقات آنها بيشتر و احترام آنها زيادتر است.
وَ يَصُدُّون‌َ عَن سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ بشاراتي که در کتب آنها است بر عوام مخفي ميکنند و اگر برخوردي کردند عوام توجيه ميکنند و ميگويند آن نبي موعود هنوز نيامده و بايد از بني اسرائيل باشد و در آخر الزمان ميآيد و نميگذارند مردم بيايند و حقايق اسلام را درک کنند و سعادت‌مند شوند.
وَ الَّذِين‌َ يَکنِزُون‌َ الذَّهَب‌َ وَ الفِضَّةَ سپس خداوند بنحو عموم که اختصاص باحبار و رهبان نداشته باشد و شامل جميع طبقات از مشرکين و کفار و مسلمين شود ميفرمايد کساني که جمع‌آوري مال دنيا ميکنند بخصوص از طرق غير مشروعه و تعبير بکنز و ذهب و فضه از باب مثال است چون سابقا پول رواج طلا و نقره بوده
جلد 8 - صفحه 213
و از خوف سرقت و عدم امنيت زير خاک ميکردند و الا شامل اسکناس و چک و سپرده ببانکها ميشود و لو بتنقيح مناط قطعي.
وَ لا يُنفِقُونَها فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ شامل انفاقات واجبه مثل زکاة و خمس و کفّارات و نذور و ديات و ديون و حج و وصايا و امثال اينها، و مندوبه مثل صله رحم و دست‌گيري از فقراء و مساکين و شعائر اسلامي و حفظ نفوس مسلمين و اعلاء کلمه اسلام و صرف جهاد في سبيل اللّه و امثال اينها که بسا واجب ميشود فَبَشِّرهُم بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ تعبير ببشارت با اينکه مناسب بود بفرمايد فانذرهم يک نوع سرزنش است چنانچه در تعبيرات عرفي بسيار است و مکرر گفته‌ايم