اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَوم‌َ يُحمي عَلَيها فِي نارِ جَهَنَّم‌َ فَتُکوي بِها جِباهُهُم وَ جُنُوبُهُم وَ ظُهُورُهُم هذا ما کَنَزتُم لِأَنفُسِکُم فَذُوقُوا ما کُنتُم تَکنِزُون‌َ (35)
روزي که سرخ ميکنند اينکه طلاها و نقره‌ها را در آتش جهنم و داغ ميکنند صورتهاي آنها را و پهلوهاي آنها را و گرده‌هاي آنها را پس بچشيد آنچه را که ذخيره و زير خاک ميکرديد.
يَوم‌َ يُحمي حمأ شدت حرارت است مثل آهن سرخ کرده و اشاره بروز قيامت است و اينکه حمله بيان عذاب اليم است در آيه سابقه، و مفتوح بودن يوم براي اينست که غير منصرف است چون بدون الف و لام و تنوين و اضافه است عليها تعبير بجمع با اينکه مناسب بود بفرمايد عليهما که ذهب و فضة باشد براي شمول جميع طلاها و نقره‌ها و ساير اموال شود فِي نارِ جَهَنَّم‌َ که اشدّ جميع آتشها است حتي در بعض اخبار داريم اگر يک قطره از آتش جهنم را در درياها بريزند خشک ميشود و اگر يک لباس جهنم را در ميان زمين و آسمان نگاه دارند تمام اهل آنها را هلاک ميکند.
جلد 8 - صفحه 214
فَتُکوي بِها داغ گذاشتن است چنانچه بعضي از حيوانات را مثل اسبهاي قيمتي را داغ ميگذاشتند جِباهُهُم جبهه پيشانيست که در باب سجده وضع جبهه ميگويند وَ جُنُوبُهُم جنب پهلو است پهلوي چپ و راست وَ ظُهُورُهُم ظهر کرده است و اينکه سه موضع را خداوند بيان فرموده ظاهرا براي اينست که از هر طرفي بايستند اهل محشر و اهل جهنم آنها را مشاهده کنند که اينها هستند که ذخيره کردند و انفاق نکردند اگر روبرو بايستند از جبهه ظاهر شود اگر از عقب بايستند از عقب ظاهر شود اگر از طرف راست و چپ بايستند از پهلوها ظاهر شود هذا ما کَنَزتُم لِأَنفُسِکُم مقول قول است و قائل بآن ممکن است خداوند باشد و اينکه احتمال بعيد است زيرا خداوند با آنها تکلم نميفرمايد وَ لا يُکَلِّمُهُم‌ُ اللّه‌ُ وَ لا يَنظُرُ إِلَيهِم يَوم‌َ القِيامَةِ وَ لا يُزَکِّيهِم آل عمران آيه 71، و ممکن است پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم باشد بقرينه فبشرهم اينکه هم بعيد است زيرا بشارت بعذاب در دنيا است و خطاب فذوقوا بعد از گذاردن بجبهه و جنب و ظهر است، و ظاهر اينست که قائل ملائکه عذاب باشند بقرينه يحمي و تکوي که فاعل آن ملائکه هستند.
فَذُوقُوا ما کُنتُم تَکنِزُون‌َ نتيجه و ثمره مال دنيا همين است بلي اگر از ممرّ حلال باشد و حقوق واجبه آن را اداء کند و بالاخص اگر انفاق في سبيل اللّه کند بهترين وسائل نجات و سعادت است و دنياي بلاغ است.