تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما هُمْ فِي شِقاقٍ فَسَيَکْفِيکَهُمُ اللَّهُ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (137)
فَإِنْ آمَنُوا: پس اگر ايمان آرند يهود و نصارى، بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ: به مثل آنچه ايمان آورده‌ايد شما اى مهاجر و انصار به آن، يعنى به همه انبياء و کتب آسمانى، فَقَدِ اهْتَدَوْا: پس هر آينه هدايت يافته‌اند. مفسرين گفته‌اند: ظاهر آيه از باب تعجيز باشد، يعنى اگر توانند اهل کتاب ايمان آرند به دينى که مثل دين مؤمنان باشد، هر آينه مهتدى شوند، لکن آنچه مؤمنان به آن گرويده‌اند مثل و مانند ندارد، لذا به هيچ چيز مهتدى نشوند مگر به دين اسلام. وَ إِنْ تَوَلَّوْا: و اگر پشت کنند و اعراض نمايند از دين اسلام، فَإِنَّما هُمْ فِي شِقاقٍ: پس اينست و جز اين نيست بدرستى که ايشان در مقام مخالفت و نزاعند. و تسميه مخالفت به شقاق جهت آنست که هر يک از متخالفين در شقى هستند غير شق ديگر، و اين به سبب آنست که چون اعراض از ايمان نموده به کفر داخل شدند.
تنبيه: در کتاب کافى- کلينى به اسناد خود از حضرت باقر عليه السّلام فرمود در آيه «آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا» اينست و جز اين نيست قصد شده به آن
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 267
حضرت على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السّلام و جارى است بعد از ايشان در ائمه عليهم السلام. «1» بازگشت کند فرمايش خدا در مردم که اگر ايمان آرند به مثل آنچه شما ايمان آورده‌ايد به آن، يعنى حضرت على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السّلام، پس بتحقيق هدايت يافته‌اند، و اگر پشت کنند و اعراض نمايند، پس بدرستى که ايشان در شقاق هستند «2» حضرت صادق عليه السّلام تفسير شقاق را به کفر فرموده. «3» بعد از آن براى تسليه خاطر مؤمنان وعده مى‌فرمايد که: فَسَيَکْفِيکَهُمُ اللَّهُ: پس زود است که خدا کفايت فرمايد و بازدارد شر يهود و نصارى را، وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ: و او است شنوا مقاله موحدان و کافران را از اقرار و انکار، دانا است به اعتقاد صحيح و فاسد هر دو گروه. بنا بقولى اين از تماميت وعد است، يعنى حق تعالى مى‌شنود اقوال شما را و مى‌داند اخلاص شما را، پس البته ثواب عظيم مرحمت فرمايد، و يا وعيد است به معرضان، يعنى مى‌شنود آنچه اظهار مى‌کنند از حسد و غل، و مى‌داند آنچه پنهان مى‌کنند، پس آنها را عقوبت فرمايد.
تبصره: آيه شريفه دال است بر نبوت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و صدق دعوى آن حضرت، زيرا اين اخبار است به آنچه بعد واقع شد از مخذوليت و مغلوبيت کفار و نصرت و فتح اسلام؛ پس از امور غيبيه و مثبت نبوت ختميه مى‌باشد.