تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عابِدُونَ (138)
شأن نزول: بعد از نزول آيات قبل، يهود بکلى اعراض نمودند از متابعت
«1» تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 192- اصول کافى، صفحه 415، حديث 19.
«2» تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 192- اصول کافى، صفحه 415، حديث 19.
«3» تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 193.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 268
پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و نصارى نيز طرح مخالفت افکنده با مسلمانان در مقام مفاخرت برآمده که ما را صبغه‌اى هست و شما را نيست؛ و صبغه آنها اين بود که مولود خود را بعد از هفت روز در آب زردى غوطه مى‌دادند بنام (معموديه) چشمه‌اى است در نواحى بيت لحم، به زعم آنها حضرت عيسى عليه السّلام به آن غسل داده شده و مى‌گفتند: ما مولود خود را رنگ نموديم به علامت نصرانيت، و به اعتقاد فاسد خود اين آب پاک کننده مولود است از غير دين مسيحى، چنانکه حاليه اگر کسى نصرانى شود او را غسل تعميد دهند به همين مناسبت باشد، و آن را قائم مقام ختان مى‌دانستند؛ حق تعالى آيه شريفه نازل فرمود که اى مسلمانان بگوئيد در جواب آنان:
صِبْغَةَ اللَّهِ: پاک گردانيده است قلوب ما را با ايمان. صبغه را چند تفسير است:
1- ايمان به سبب آنکه اثر ايمان بر مؤمن ظاهر است، مانند ظهور رنگ بر چيز رنگ شده و تداخل نموده در قلوب مانند تداخل صبغ بر جامه و يا به سبب مشاکله باشد به آب معموديه که به زعم نصارى مطهر آنها و محقق نصرانيت است ايمان به (صبغه) مسمى شده.
2- توحيد سبحانى که رنگ اصل خلقت و آفرينش خداى تعالى باشد نظر به حديث شريف کلّ مولود يولد على الفطرة «1» که هر مولودى تولد يابد به فطرت توحيد.
3- اسلام چنانچه عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده انّ الصّبغة هو دين اسلام و هو ملّة ابراهيم «2» يعنى به درستى که «صبغه» دين اسلام و او ملت ابراهيم عليه السّلام است.
4- هدايت و ارشاد به حجت باشد که خداى تعالى مؤمنين را به حجت خود ارشاد فرموده به سبب قبول ايمان.
«1» اصول کافى، جلد دوّم، صفحه 13، حديث چهارم.
«2» تفسير عيّاشى، جلد اوّل صفحه 62، حديث 108 (متن حديث چنين است: الصبغة الاسلام) و نيز رجوع شود به تفسير برهان، صفحه 157، حديث 3 و 4 و 5 و 6.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 269
5- مراد به صبغه ختنه است که مطهر مسلمانان و مميز آنان باشد.
وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً: و کيست نيکوتر از خدا در تطهير از ادناس.
(استفهام انکارى) يعنى نيست نيکوتر از خداى تعالى در شعار و علامت دين يا در ارشاد به يقين، يعنى هيچ دينى بهتر از دين او نيست. وَ نَحْنُ لَهُ عابِدُونَ:
و ما مر او سبحانه را پرستش کنندگان و فرمانبرداريم. اين تعريض اهل کتاب است، يعنى ما شريک قرار ندهيم چنانچه شماها مشرک هستيد.