اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَو خَرَجُوا فِيکُم ما زادُوکُم إِلاّ خَبالاً وَ لَأَوضَعُوا خِلالَکُم يَبغُونَکُم‌ُ الفِتنَةَ وَ فِيکُم سَمّاعُون‌َ لَهُم وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ بِالظّالِمِين‌َ (47)
و اينکه منافقين اگر خارج شده بودند در شما مؤمنين براي جهاد زياد نميکردند بر شما مگر فساد را و هر آينه ميگذاردند در ميانه شما يعني افساد ميکردند و طلب ميکردند براي شما فتنه و فساد را و در ميان شما کساني بودند که گفته‌هاي آنها را منتشر ميکردند در اطراف شما و گفته‌هاي شما را براي دشمنان شما و خداوند عالم بظلم کنندگان است.
اينکه آيه شريفه بيان علت اينست که در آيه قبل اشاره فرموده که علت اينکه خداوند است اينها با شما خارج شوند اينکه امور است که لَو خَرَجُوا فِيکُم اگر با شما خارج شده بودند ما زادُوکُم إِلّا خَبالًا و خبال تفسير شده بشرّ و فساد و غدر و مکر و عجز و جبن و جامع همه اينها بجز ضرر بر شما نبود يا شما را ميترساندند از مشرکين و کفار يا وسائل غلبه آنها را بر شما ايجاد ميکردند يا با شما مکر و خدعه مينمودند يا ايجاد شرّ و فساد ميکردند بهر طريقي بود بودن آنها براي شما ضرر و مفسده داشت.
وَ لَأَوضَعُوا خِلالَکُم هر آينه ميافتند ميان شماها کنايه از اينکه بين
جلد 8 - صفحه 233
شما تفرقه مياندازند و شما را با هم بدبين ميکنند که يک دسته از شما را فريب ميدهند و از لشگر مخالف ميترسانند و از جهاد باز ميدارند و وحدت شما را بر هم ميزنند و قواي شما را ضعيف ميکنند.
يَبغُونَکُم‌ُ الفِتنَةَ فتنه و فساد ميکنند براي شما و کفار را چيره ميکنند بر شما وَ فِيکُم سَمّاعُون‌َ لَهُم و در ميان شما اشخاص ضعيف الايمان هستند که گوش بکلمات آنها ميدهند و براي يک ديگر نقل ميکنند.
وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ بِالظّالِمِين‌َ خداوند چون عالم بافعال آنها و ظلم آنها است لذا آنها را با شما همراه نکرد که اينکه گونه فسادها در شما ايجاد نشود چنانچه در همين سوره آيه 102 ميفرمايد وَ مِمَّن حَولَکُم مِن‌َ الأَعراب‌ِ مُنافِقُون‌َ وَ مِن أَهل‌ِ المَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَي النِّفاق‌ِ لا تَعلَمُهُم نَحن‌ُ نَعلَمُهُم الاية.